Mượn và giữ sách thư viện trường: bọc bìa, kẹp trang, trả đúng hạn

Mượn sách ở thư viện trường thường chỉ cần thẻ thư viện (hoặc tên, lớp), chọn sách, đưa thủ thư ghi lại và nhớ ngày trả. Giữ sách lành cần ba thói quen: tay sạch, kẹp trang thay vì gấp góc, và cho sách một chỗ ở cố định trong cặp và ở nhà. Phần khó nhất không nằm ở thủ tục mà ở việc nhớ hạn trả và giữ sách khỏi nước.

Mượn sách ở thư viện trường gồm những bước nào

Mỗi trường có cách làm hơi khác, nhưng thường đi theo trình tự này:

1. Có thẻ hoặc tên trong danh sách. Đầu năm, thư viện làm thẻ cho học sinh, hoặc ghi danh sách theo lớp. Trường dùng phần mềm thì thẻ có thể có mã vạch.
2. Chọn sách ở kho mở, hoặc nhờ thủ thư lấy ở kho đóng.
3. Đưa sách và thẻ ra bàn mượn trả. Thủ thư ghi vào sổ mượn hoặc quét mã. Có nơi đóng dấu ngày trả lên một tờ phiếu dán trong bìa sách.
4. Nhìn kỹ sách trước khi mang đi. Nếu có trang rách, vết bút, bìa bong, hãy nói ngay để thủ thư ghi lại. Như vậy bạn không bị hiểu nhầm là người làm hỏng.
5. Ghi lại hạn trả ở chỗ bạn nhìn thấy hằng ngày.
6. Trả sách đúng hạn, đưa tận tay hoặc bỏ vào hộp trả sách nếu trường có. Muốn đọc tiếp thì hỏi xin gia hạn.

Số cuốn được mượn một lần và thời gian mượn tuỳ từng trường. Một mức hay gặp là một đến hai cuốn trong khoảng một đến hai tuần, nhưng hãy đọc nội quy thư viện trường mình để biết chính xác.

Vì sao hạn trả quan trọng hơn bạn nghĩ

Thử làm một phép tính nhỏ. Giả sử thư viện có hai bản một cuốn truyện đang được cả khối lớp 5 muốn đọc, khối có khoảng 120 bạn. Mỗi bạn mượn hai tuần. Hai bản sách, mỗi bản phục vụ được khoảng 18 lượt trong một năm học 36 tuần, tức chừng 36 lượt cho cả hai bản. Chưa được một phần ba khối đọc kịp. Chỉ cần mỗi bạn trễ một tuần, con số đó tụt xuống còn khoảng 24 lượt.

Trả đúng hạn vì vậy không chỉ là giữ nội quy. Đó là cách bạn để dành cuốn sách cho người bạn đang chờ phía sau.

Mẹo nhớ hạn trả

• Kẹp một mẩu giấy có ghi ngày trả ngay trang đầu, dùng luôn làm thẻ đánh dấu trang.
• Ghi hạn trả vào thời khoá biểu hoặc sổ đầu bài cá nhân.
• Nhờ bố mẹ đặt nhắc nhở trên điện thoại vào ngày trước hạn.
• Chọn một ngày cố định, ví dụ thứ Hai nào cũng ghé thư viện, để mượn trả thành thói quen.

Sách hỏng vì đâu

Giấy làm từ sợi xenlulô, có nguồn gốc từ gỗ hoặc tre nứa. Sợi giấy hút nước rất mạnh. Khi ướt, sợi trương lên, khi khô lại thì co không đều, nên trang sách bị nhăn sóng mãi mãi. Gáy sách thì được giữ bằng keo hoặc chỉ khâu. Bẻ ngửa sách quá mạnh làm keo nứt, trang rời.

Thủ phạm	Hỏng thế nào	Cách tránh
Nước, mưa, chai nước rò trong cặp	Trang nhăn, mực loang, dễ mốc	Bỏ sách vào túi nilon có khoá kéo; chai nước để ngăn riêng
Gấp góc trang để đánh dấu	Nếp gấp thành vết rạn, lâu ngày góc rách rời	Dùng thẻ đánh dấu trang bằng giấy bìa
Úp sách mở xuống bàn	Gáy bị ép, keo nứt	Gập lại, kẹp thẻ đánh dấu
Tay bẩn, ăn khi đọc	Vết dầu mỡ thấm giấy, không tẩy được	Rửa tay trước khi đọc, không ăn bên sách
Nhét chặt trong cặp với hộp bút, thước	Bìa quăn, góc bẹp, trang bị cấn	Để sách đứng ở ngăn phẳng, dựa vào bìa vở cứng
Nắng gắt, để trên cốp xe	Bìa phai màu, giấy giòn và ố vàng nhanh	Cất trong nhà, chỗ râm mát
Em nhỏ trong nhà, thú cưng	Bị vẽ, xé, gặm	Để sách thư viện trên cao, ngoài tầm với

Bọc sách đúng cách

Sách của mình thì có thể bọc thoải mái. Sách thư viện thì hỏi thủ thư trước, vì nhiều thư viện đã bọc sẵn hoặc có quy định riêng. Với sách của mình, bọc bằng giấy hoặc bao nilon là cách đơn giản để giữ bìa.

Bọc bằng giấy (giấy báo cũ, giấy kraft, lịch cũ)

1. Đặt sách mở phẳng giữa tờ giấy. Giấy cần rộng hơn sách mỗi bên khoảng 5 cm.
2. Gấp mép trên và mép dưới của tờ giấy vào trong cho bằng chiều cao sách.
3. Gấp hai đầu giấy thừa vào trong bìa trước và bìa sau, tạo thành hai cái túi ôm lấy bìa.
4. Gập sách lại xem có căng quá không. Nếu sách không đóng được, nới nếp gấp ra một chút.
5. Viết tên mình lên bìa bọc bằng bút chì hoặc dán nhãn vở.

Không dán băng keo trực tiếp lên bìa thật: lúc bóc ra sẽ kéo theo lớp mực in. Nếu cần dán, chỉ dán băng keo lên giấy bọc.

Lỡ làm hỏng sách thư viện thì sao

Ai đọc sách nhiều cũng có lúc gặp chuyện: cuốn sách rơi xuống vũng nước, bị em vẽ lên, bị rách một trang. Điều quan trọng nhất là báo cho thủ thư, đừng giấu và đừng tự sửa.

• Đừng dán băng keo trong lên trang rách. Băng keo văn phòng ngả vàng và giòn sau vài năm, để lại vết keo bẩn. Thư viện thường có băng keo chuyên dùng để sửa sách.
• Sách bị ướt: lau nhẹ phần nước đọng, dựng sách đứng hơi mở ra, để chỗ thoáng mát cho khô. Không phơi nắng trực tiếp, không sấy bằng máy sấy tóc nóng. Rồi mang đến thư viện ngay để thủ thư xem.
• Mất sách: báo sớm. Nhiều trường cho đền bằng một cuốn cùng tên hoặc cuốn khác có giá trị tương đương; cách xử lý tuỳ nội quy từng trường.

Thủ thư gặp chuyện này rất thường. Bạn thành thật báo sớm thì thường được hướng dẫn rất nhẹ nhàng. Giấu đi mới làm mọi chuyện rắc rối.

Thử làm: một thẻ đánh dấu trang có lịch hạn trả

Thẻ đánh dấu trang là món đồ nhỏ giúp bạn khỏi gấp góc trang và khỏi quên hạn trả.

Cần: một mẩu bìa cứng (hộp bánh, hộp giấy cũ), kéo cắt giấy, thước, bút màu, một đoạn len hoặc ruy băng ngắn nếu thích.

1. Cắt mẩu bìa hình chữ nhật cỡ 5 cm x 18 cm. Nhờ người lớn cắt nếu bìa dày.
2. Mặt trước: vẽ hoặc trang trí tuỳ ý.
3. Mặt sau: kẻ bảng ba cột "Tên sách", "Ngày mượn", "Ngày trả", đủ năm sáu dòng.
4. Mỗi lần mượn sách, ghi một dòng và kẹp thẻ vào sách luôn.
5. Trả xong thì gạch dòng đó. Khi đầy năm sáu dòng, nhìn lại: bạn đã đọc những gì trong mấy tuần qua?

Thẻ này còn là một cuốn nhật ký đọc thu nhỏ. Cuối học kỳ, gom các thẻ đã đầy lại là thấy rõ mình đã đọc được bao nhiêu cuốn.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh được mượn sách thư viện trường bao lâu?

Thời gian mượn tuỳ nội quy từng trường, thường từ một đến hai tuần cho sách đọc thêm. Sách giáo khoa cho mượn có thể kéo dài cả năm học. Nếu chưa đọc xong, hãy hỏi thủ thư xin gia hạn trước khi hết hạn.

Làm sao giữ sách không bị quăn góc?

Dùng thẻ đánh dấu trang thay vì gấp góc, không úp sách mở xuống bàn, và để sách đứng thẳng trong ngăn phẳng của cặp, dựa vào bìa vở cứng. Bọc thêm một lớp giấy hoặc bao nilon cũng giúp bìa bền hơn.

Sách bị ướt nước thì làm sao cho khô?

Lau nhẹ nước đọng, dựng sách đứng, hé mở các trang và để chỗ thoáng mát cho khô tự nhiên. Không phơi nắng gắt và không sấy nóng vì giấy sẽ nhăn và giòn hơn. Nếu là sách thư viện, mang đến báo thủ thư càng sớm càng tốt.

Làm mất sách thư viện có phải đền không?

Thường là có, nhưng cách đền tuỳ trường: có nơi yêu cầu mua lại đúng cuốn đó, có nơi nhận một cuốn khác tương đương. Báo sớm cho thủ thư là cách tốt nhất, vì đôi khi sách chỉ bị để quên ở lớp hay ở nhà bạn.

Có nên dán băng keo trong lên trang sách bị rách?

Không nên. Băng keo văn phòng để lâu sẽ ngả vàng, giòn và làm bẩn giấy. Với sách thư viện, hãy đưa thủ thư sửa bằng băng keo chuyên dùng. Với sách nhà mình, có thể hỏi các hiệu sách hoặc thư viện về loại băng keo sửa sách.