📖 Thư viện & đọc sách
Giữ thói quen đọc 20 phút mỗi ngày khi đi học: gắn giờ đọc vào việc sẵn có
Trong bài
Muốn đọc 20 phút mỗi ngày khi đang đi học, cách chắc nhất là gắn giờ đọc vào một việc đã có sẵn trong ngày, như ngay sau bữa tối hoặc ngay trước khi đi ngủ, để sẵn cuốn sách ở đúng chỗ đó, và chấp nhận có ngày chỉ đọc được năm phút. Thói quen không hình thành nhờ quyết tâm lớn, mà nhờ một việc nhỏ lặp lại đủ lâu. Theo một nghiên cứu của Đại học College London công bố năm 2010, nhiều người cần khoảng hai tháng để một việc lặp lại hằng ngày trở thành tự động.
Vì sao là 20 phút
Con số 20 phút không có gì thần kỳ. Nó được nhiều thầy cô và thư viện khuyên dùng vì vừa đủ để đọc trọn một hai chương truyện, lại đủ ngắn để chen vào một ngày đi học bận rộn. Với bạn lớp 4, 15 phút đã là tốt. Với bạn lớp 9 thích đọc, 30 phút cũng không nhiều.
Thử làm một phép tính ước chừng. Giả sử bạn đọc thầm khoảng 150 chữ mỗi phút (tốc độ thật của mỗi người khác nhau, có người nhanh hơn, có người chậm hơn):
| Khoảng thời gian | Số phút đọc | Số chữ ước tính |
|---|---|---|
| Một ngày | 20 | khoảng 3.000 |
| Một tuần | 140 | khoảng 21.000 |
| Một tháng (30 ngày) | 600 | khoảng 90.000 |
| Một năm | 7.300 | khoảng 1 triệu |
Một cuốn truyện dài cho thiếu nhi chừng 200 trang, mỗi trang khoảng 200 chữ, là khoảng 40.000 chữ. Với nhịp 20 phút mỗi ngày, bạn đọc xong nó trong khoảng hai tuần. Một năm học là được chừng hai mươi cuốn như vậy, chỉ bằng thời gian một tập phim mỗi ngày.
Đọc hằng ngày mang lại gì
- Vốn từ: phần lớn từ mới ta học sau khi biết đọc không đến từ lời nói hằng ngày mà từ sách. Văn viết dùng nhiều từ hơn văn nói, kể cả những từ ít gặp ngoài đời.
- Đọc trôi chảy: càng đọc nhiều, mắt và đầu càng quen nhận chữ, nên đọc sách giáo khoa các môn cũng nhẹ hơn.
- Tập trung lâu: theo một mạch truyện suốt 20 phút là một bài tập chú ý, ngược với việc lướt nhanh trên màn hình.
- Hiểu người khác: đọc truyện là được sống thử cuộc đời một người khác, ở nơi khác, thời khác.
Các khảo sát PISA của OECD (chương trình đánh giá học sinh 15 tuổi ở nhiều nước) nhiều lần ghi nhận rằng học sinh đọc vì thích thường có kết quả đọc hiểu tốt hơn bạn ít đọc. Cần hiểu đúng: đây là mối liên quan, không phải bằng chứng rằng chỉ cần đọc là điểm sẽ cao. Và mục tiêu của đọc hằng ngày cũng không phải điểm số, mà là có thêm một niềm vui lâu dài.
Gắn giờ đọc vào một ngày đi học thật
Lịch của học sinh thường đã kín: học chính khoá, bán trú, học thêm, bài tập về nhà. Cách tốt nhất là không "tìm thêm thời gian" mà móc giờ đọc vào một việc sẵn có. Người nghiên cứu thói quen gọi đó là gắn việc mới vào một "tín hiệu" cũ.
| Việc có sẵn | Gắn giờ đọc thế nào | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Đánh răng buổi tối | Đánh răng xong, lên giường, đọc trước khi tắt đèn | Bạn thích đọc truyện, dễ ngủ |
| Ăn tối xong | Dọn bàn xong, đọc 20 phút rồi mới làm bài tập | Bạn cần nghỉ đầu sau giờ học |
| Giờ nghỉ trưa bán trú | Đọc 10 – 15 phút trước khi ngủ trưa (nếu trường cho phép) | Bạn ở bán trú |
| Chờ đón, đi xe | Mang theo sách mỏng, đọc khi chờ bố mẹ đón (không đọc khi đang đi xe máy) | Bạn hay phải chờ |
| Sáng cuối tuần | Đọc dài hơn, 30 – 45 phút, bù cho ngày bận | Mọi người |
Chọn một móc thôi, đừng cùng lúc ba. Khi móc đó đã chạy đều vài tuần mới thêm móc khác.
Năm cái bẫy làm bỏ dở
1. Đặt mục tiêu quá to
"Mỗi ngày một giờ" nghe hay, nhưng đến tuần thi là gãy, và gãy một lần thì dễ bỏ luôn. Bắt đầu bằng mục tiêu nhỏ đến mức thấy hơi buồn cười, như "mở sách, đọc một trang". Thường khi đã mở sách, bạn sẽ đọc lâu hơn.
2. Sách ở xa tay
Sách nằm trong cặp, cặp ở phòng khách, mà bạn định đọc trên giường. Nhỏ vậy thôi nhưng đủ làm bạn bỏ qua. Để sẵn cuốn sách đang đọc ở đúng chỗ bạn sẽ đọc.
3. Điện thoại ở cạnh
Một tiếng "ting" là mạch đọc đứt. Trong 20 phút đọc, để điện thoại hoặc máy tính bảng ở phòng khác, hoặc nhờ bố mẹ giữ hộ.
4. Cố đọc cuốn mình không thích
Đọc ba chương mà vẫn thấy chán thì được phép đổi sách. Thói quen đọc cần niềm vui để sống. Cuốn kia có thể để dành lúc khác.
5. Lỡ một ngày là bỏ luôn
Nghiên cứu của Đại học College London ở trên cũng thấy lỡ một ngày không làm hỏng quá trình hình thành thói quen. Hãy đặt luật "không lỡ hai ngày liền" thay vì "không bao giờ lỡ".
Bố mẹ giúp được gì
- Đọc cùng giờ: con đọc truyện, bố mẹ đọc sách hoặc báo giấy của mình, cùng một phòng. Trẻ bắt chước điều bố mẹ làm nhiều hơn điều bố mẹ nói.
- Không biến đọc thành hình phạt ("không ngoan thì đi đọc sách") hay thành bài tập bắt buộc phải tóm tắt mỗi ngày.
- Hỏi chuyện, đừng kiểm tra: "Nhân vật đó có giống ai con biết không?" dễ chịu hơn "Chương này nói gì, kể lại xem".
- Đưa con đi thư viện định kỳ, để con luôn có cuốn tiếp theo.
- Đọc to cho con nghe, kể cả khi con đã tự đọc được. Nghe đọc to giúp con tiếp cận những cuốn hơi khó hơn sức tự đọc.
Thử làm: lịch đọc 30 ô
Bạn cần một tờ giấy A4, thước, bút màu.
- Kẻ 30 ô vuông, mỗi ô là một ngày trong tháng tới.
- Viết ở đầu tờ giấy: "Móc đọc của mình là: …" (ví dụ: "sau khi đánh răng buổi tối").
- Mỗi ngày đọc xong, tô màu ô đó. Đọc trên 20 phút tô màu đậm, đọc ít hơn tô màu nhạt. Ngày không đọc để trống.
- Ở góc ô, ghi số trang hoặc tên cuốn đang đọc nếu muốn.
- Dán lịch ở chỗ dễ thấy, cạnh bàn học hoặc đầu giường.
- Hết tháng, nhìn lại: ô trống thường rơi vào ngày nào trong tuần? Có thể đó là ngày bạn có học thêm hoặc ngày cuối tuần đi chơi. Điều chỉnh móc đọc cho ngày đó.
Lịch này không dùng để so với ai. Nó chỉ cho bạn thấy nhịp đọc của chính mình. Nhiều bạn thấy chuỗi ô màu liền nhau là đủ để muốn giữ tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh nên đọc sách bao nhiêu phút mỗi ngày?
Nhiều thầy cô khuyên khoảng 20 phút mỗi ngày cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở. Với bạn nhỏ hơn, 10 đến 15 phút đã tốt; bạn lớn thích đọc có thể đọc lâu hơn. Đều đặn hằng ngày quan trọng hơn đọc thật lâu một lần rồi bỏ.
Mất bao lâu để hình thành thói quen đọc sách?
Một nghiên cứu của Đại học College London công bố năm 2010 thấy người tham gia cần từ 18 đến 254 ngày để một việc lặp lại hằng ngày trở thành tự động, con số ở giữa là khoảng 66 ngày. Vì vậy hãy kiên nhẫn ít nhất hai tháng.
Nên đọc sách vào lúc nào trong ngày?
Lúc nào bạn có thể lặp lại mỗi ngày là lúc tốt nhất. Nhiều bạn chọn trước khi ngủ hoặc sau bữa tối. Mẹo là gắn giờ đọc vào một việc sẵn có, như đánh răng buổi tối, và để sẵn sách ở đúng chỗ.
Đọc truyện tranh có được tính là đọc sách không?
Có. Truyện tranh có cốt truyện vẫn đòi hỏi đọc chữ, hiểu mạch truyện và tưởng tượng giữa các khung hình. Nên xen kẽ với truyện chữ để làm quen với những đoạn văn dài hơn.
Con không chịu đọc sách thì bố mẹ nên làm gì?
Đừng ép hay phạt. Hãy để con tự chọn sách theo sở thích, đọc to cho con nghe, cùng đọc một giờ cố định trong nhà và đưa con đi thư viện. Nếu con gặp khó khăn kéo dài khi đọc chữ, hãy trao đổi với thầy cô để tìm hiểu nguyên nhân.
thói quen đọcđọc 20 phútđọc sách mỗi ngàyhình thành thói quenlịch đọcđọc trước khi ngủcất điện thoạivốn từPISAbố mẹ đọc cùng con