Hội khoẻ Phù Đổng là gì: ngày hội thể thao học sinh từ trường đến toàn quốc

Hội khoẻ Phù Đổng là đại hội thể thao dành riêng cho học sinh phổ thông Việt Nam, do ngành giáo dục tổ chức, đi từ cấp trường lên cấp địa phương, cấp tỉnh rồi toàn quốc. Học sinh tiểu học, THCS, THPT thi các môn như điền kinh, bơi, bóng đá, cầu lông, đá cầu, cờ vua, võ. Tên hội lấy từ Phù Đổng Thiên Vương, tức Thánh Gióng trong truyền thuyết. Phần đông học sinh không cần lên tới toàn quốc: ngày hội ở trường mới là nơi bạn nào cũng có thể góp mặt.

Vì sao lại gọi là "Phù Đổng"

Truyện Thánh Gióng là một trong những truyền thuyết quen thuộc nhất của người Việt. Theo truyện kể, ở làng Phù Đổng thời Hùng Vương có cậu bé lên ba vẫn chưa biết nói, biết cười. Khi giặc Ân kéo đến, nghe sứ giả nhà vua đi tìm người tài, cậu bỗng cất tiếng nói, xin ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt. Rồi cậu ăn bao nhiêu cũng không no, lớn nhanh như thổi, vươn vai một cái thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt ra trận, đánh tan giặc rồi bay về trời từ núi Sóc. Nhân dân tôn ông là Phù Đổng Thiên Vương.

Đây là truyền thuyết, không phải sự kiện lịch sử ghi chép được. Nhưng hình ảnh một cậu bé lớn vụt lên, khoẻ mạnh, can đảm đã khiến tên Phù Đổng được chọn cho ngày hội thể thao của tuổi học trò. Hội Gióng ở đền Phù Đổng (Hà Nội) và đền Sóc (Hà Nội) đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2010.

Hội khoẻ Phù Đổng tổ chức thế nào

Hội khoẻ Phù Đổng được tổ chức từ những năm 1980 và đã trở thành sự kiện thể thao học đường lớn nhất cả nước. Hội diễn ra theo nhiều tầng, mỗi tầng chọn ra những học sinh dự tầng trên. Cách chia cấp cụ thể đổi theo từng thời kỳ và từng địa phương, nhất là sau khi địa giới hành chính được sắp xếp lại; khung chung có thể hình dung như sau:

Cấp	Ai tổ chức	Ai tham gia	Ghi chú
Trường	Ban giám hiệu, giáo viên Giáo dục thể chất, Đội Thiếu niên, Đoàn Thanh niên	Mọi học sinh muốn tham gia	Thường gắn với ngày hội thể thao, hội trại đầu năm hoặc dịp 26/3
Xã, phường hoặc cụm trường	Cơ quan quản lý giáo dục ở địa phương	Học sinh được trường chọn	Tuỳ nơi, có thể gộp với cấp tỉnh
Tỉnh, thành phố	Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp ngành thể thao	Đội tuyển các địa phương trong tỉnh	Thường tổ chức trước năm có hội toàn quốc
Toàn quốc	Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch	Đoàn của các tỉnh, thành	Thường khoảng bốn năm một lần, có kỳ chia vòng khu vực

Lịch, môn thi, lứa tuổi của từng kỳ do điều lệ riêng quy định. Học sinh và phụ huynh muốn biết chính xác thì hỏi giáo viên Giáo dục thể chất ở trường.

Các môn thường có trong Hội khoẻ Phù Đổng

Danh sách môn thay đổi qua từng kỳ, nhưng có một nhóm môn gần như lần nào cũng xuất hiện:

• Điền kinh: chạy cự ly ngắn, trung bình, tiếp sức, nhảy xa, nhảy cao, ném. Đây là nhóm môn có nhiều nội dung nhất.
• Bơi lội: các kiểu tự do, ếch, ngửa, bướm ở nhiều cự ly.
• Môn bóng: bóng đá (thường là sân nhỏ), bóng chuyền, bóng rổ, bóng bàn.
• Cầu lông và đá cầu, hai môn rất phổ biến ở trường học Việt Nam.
• Cờ vua, có kỳ có thêm cờ tướng.
• Võ thuật: Vovinam (môn võ do người Việt sáng lập), karate, taekwondo, võ cổ truyền, judo… tuỳ kỳ.
• Thể dục: thể dục aerobic, thể dục dụng cụ ở một số kỳ.

Ở cấp trường, danh sách thường gọn hơn và gần với những gì học trong giờ Giáo dục thể chất, cộng thêm các nội dung dân gian như kéo co, nhảy bao bố, đẩy gậy.

Hội khoẻ Phù Đổng để làm gì

Nhìn từ xa, người ta hay nhớ tới các kỷ lục, các học sinh giành huy chương ở cấp toàn quốc rồi được mời vào đội tuyển trẻ. Đúng là Hội khoẻ Phù Đổng là một nơi phát hiện năng khiếu, và nhiều vận động viên Việt Nam đã bắt đầu từ đây.

Nhưng mục tiêu được ngành giáo dục nhấn mạnh từ đầu là rộng hơn thế:

1. Khuyến khích tập luyện thường xuyên: trường muốn có đội dự hội thì phải có câu lạc bộ, có giờ tập đều.
2. Đánh giá phong trào thể thao học đường: số trường, số học sinh tham gia nói lên nhiều điều hơn số huy chương.
3. Tạo một ngày hội: cổ vũ, diễu hành, đồng diễn, giao lưu giữa các trường.
4. Tập tinh thần thi đấu cao thượng: chơi đúng luật, tôn trọng đối thủ, chấp nhận kết quả.

Một chuyện cần nói rõ: thi đúng lứa tuổi, đúng tư cách học sinh là luật cứng. Hồ sơ vận động viên được ban tổ chức kiểm tra, và những trường hợp khai sai tuổi để giành huy chương từng bị phát hiện và xử lý ở nhiều kỳ. Huy chương có được bằng cách đó không có nghĩa lý gì.

Muốn tham gia thì bắt đầu từ đâu

• Hỏi giáo viên Giáo dục thể chất xem trường có câu lạc bộ hay đội tuyển môn nào, lịch tập ra sao.
• Đăng ký ngày hội thể thao của trường. Ở cấp này, không cần giỏi sẵn, chỉ cần muốn thử.
• Tập đều, đúng kỹ thuật thay vì tập dồn sát ngày thi. Một mùa tập đều ba buổi mỗi tuần giúp nhiều hơn hai tuần tập căng.
• Giữ cân bằng với việc học và giấc ngủ. Nhiều bạn trong đội tuyển kể rằng học cách sắp xếp thời gian là bài học lớn nhất.
• Khám sức khoẻ trước khi vào đội; các giải thường yêu cầu giấy chứng nhận đủ sức khoẻ.

Không được chọn vào đội của trường cũng không sao. Vận động là để khoẻ và vui; đội tuyển chỉ là một trong nhiều cách.

Thử làm: tổ chức "hội khoẻ mini" của lớp

Một buổi chiều cuối tuần hoặc một tiết sinh hoạt lớp, có giáo viên chủ nhiệm đồng ý và có mặt.

1. Chọn bốn nội dung không cần sân to: bật xa tại chỗ, ném bao cát vào vòng, nhảy dây tập thể đếm chung, kéo co.
2. Chia việc cho mọi người: mỗi nội dung cần một người đo, một người ghi, một người hướng dẫn. Bạn nào không muốn thi có thể làm trọng tài, bấm giờ, chụp ảnh, phụ trách nước uống.
3. Ghi thành tích của tổ, không ghi xếp hạng cá nhân: cộng tổng số đo của cả tổ, hoặc ghi "kỷ lục của lớp" để lần sau cùng phá.
4. Có người lớn và túi sơ cứu: băng cá nhân, nước sạch, khăn.
5. Kết thúc bằng một việc chung: chụp ảnh cả lớp, hoặc mỗi tổ nói một điều thấy hay ở tổ khác.

Lớp nào làm được buổi này, đến ngày hội của trường sẽ thấy tự tin hơn hẳn, kể cả những bạn chỉ đứng cổ vũ.

Câu hỏi thường gặp

Hội khoẻ Phù Đổng là gì?

Hội khoẻ Phù Đổng là đại hội thể thao của học sinh phổ thông Việt Nam, do ngành giáo dục tổ chức từ những năm 1980. Hội diễn ra từ cấp trường, cấp địa phương, cấp tỉnh tới toàn quốc, với các môn như điền kinh, bơi, bóng đá, cầu lông, đá cầu, cờ vua và võ thuật.

Hội khoẻ Phù Đổng toàn quốc mấy năm tổ chức một lần?

Hội khoẻ Phù Đổng toàn quốc thường được tổ chức khoảng bốn năm một lần, có kỳ chia thành vòng khu vực trước vòng chung kết. Lịch và điều lệ từng kỳ do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố.

Vì sao gọi là Hội khoẻ Phù Đổng?

Tên hội lấy từ Phù Đổng Thiên Vương, tức Thánh Gióng trong truyền thuyết: cậu bé làng Phù Đổng lớn vụt lên thành tráng sĩ để đánh giặc. Hình ảnh khoẻ mạnh, can đảm đó được chọn làm biểu tượng cho ngày hội thể thao của học sinh.

Học sinh tiểu học có được thi Hội khoẻ Phù Đổng không?

Có. Hội khoẻ Phù Đổng có nội dung cho học sinh tiểu học, THCS và THPT, chia theo lứa tuổi. Môn và lứa tuổi cụ thể do điều lệ từng kỳ quy định, phụ huynh nên hỏi giáo viên Giáo dục thể chất ở trường.

Làm sao để vào đội tuyển Hội khoẻ Phù Đổng của trường?

Thường bắt đầu bằng việc tham gia câu lạc bộ thể thao hoặc ngày hội thể thao của trường, rồi được giáo viên chọn dựa vào sự chuyên cần và khả năng. Cần tập đều đặn, giữ cân bằng với việc học và có giấy chứng nhận đủ sức khoẻ.