Ngày hội đọc sách ở trường: hoá trang nhân vật, đọc tiếp sức, cặp đọc

Một ngày hội đọc sách ở trường vui nhất khi học sinh không chỉ ngồi nghe giới thiệu sách, mà được bước vào trong cuốn sách: hoá trang thành nhân vật, đọc to tiếp sức từng đoạn, dựng lại một cảnh truyện, hay đọc cho em lớp dưới nghe. Bài này nói cách làm từng hoạt động đó, những gì cần chuẩn bị, và vì sao đọc to lại giúp người đọc hiểu sách hơn.

Ngày hội đọc sách khác giờ thư viện thế nào

Giờ thư viện là lúc mỗi bạn chọn sách, đọc riêng, mượn về. Ngày hội đọc sách thì ngược lại: đọc thành việc chung, có người đọc, có người nghe, có người diễn. Nhiều trường gắn ngày hội với dịp Ngày Sách và Văn hoá đọc Việt Nam 21/4, nhưng cũng có trường làm vào học kỳ 1, hoặc làm nhỏ theo từng khối lớp mỗi tháng một lần.

Mục tiêu của một ngày hội không phải là đếm xem ai đọc nhiều sách nhất. Mục tiêu là để bạn chưa thích đọc thấy một cuốn sách có thể sống động thế nào, và để bạn đã thích đọc có dịp chia sẻ.

Hoá trang thành nhân vật sách

Ở Anh và Ireland, Ngày Sách Thế giới được tổ chức vào thứ Năm đầu tiên của tháng 3, từ năm 1998. Một nét quen thuộc của ngày này ở trường học Anh là học sinh hoá trang thành nhân vật trong sách mình thích. Một số trường ở Việt Nam cũng đã làm theo kiểu này trong ngày hội đọc của mình.

Nguyên tắc để hoá trang vui mà không tốn kém

• Không mua đồ mới. Chỉ dùng thứ có sẵn: áo bố, khăn bà, bìa các-tông, giấy màu. Một hoá trang tốt là người khác nhìn vào đoán được nhân vật, không phải hoá trang đắt.
• Chọn một chi tiết đặc trưng: chiếc khăn quàng đỏ, cái gậy, cái mũ rơm, chiếc túi vải, một con thú nhồi bông. Thường chỉ cần một hai thứ là đủ gợi.
• Mang theo cuốn sách có nhân vật đó. Ai đoán không ra thì em giơ sách lên.
• Chuẩn bị một câu thoại của nhân vật, hoặc một câu tự giới thiệu theo lời nhân vật.
• Tránh hoá trang làm mặt đáng sợ, tránh vũ khí giả trông như thật, tránh bôi màu lên da nếu không biết da có dị ứng không.

Một ví dụ: muốn hoá trang thành Dế Mèn trong Dế Mèn phiêu lưu ký của Tô Hoài, em có thể mặc áo nâu, làm đôi râu bằng hai que kẽm bọc giấy gắn lên băng đô, rồi tự giới thiệu bằng chính ý của câu văn mở đầu truyện, khi Dế Mèn khoe mình nhờ "ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực" nên chóng lớn. Nói bằng giọng tự tin, hơi khoe khoang của chú dế, ai đã đọc truyện sẽ nhận ra ngay.

Đọc tiếp sức

Đọc tiếp sức là cả nhóm cùng đọc to một truyện ngắn, mỗi bạn đọc một đoạn rồi chuyền cho bạn kế tiếp. Hoạt động này hợp với truyện ngắn khoảng 10 đến 15 phút đọc.

1. Chọn truyện có nhiều lời thoại và tình tiết, như truyện cổ tích, ngụ ngôn, một chương truyện thiếu nhi.
2. Chia đoạn trước, đánh số. Mỗi bạn đọc một đoạn dài khoảng 4 đến 6 câu.
3. Tập trước ở nhà: đọc đoạn của mình to lên ba lần, gạch chân chỗ cần ngắt, chỗ cần nhấn.
4. Khi đọc: bạn kế tiếp đứng sẵn, nối ngay khi bạn trước dừng, không để khoảng lặng dài.
5. Nhân vật có lời thoại có thể giao cho một bạn cố định, để người nghe dễ theo dõi.

Đọc to sao cho người nghe muốn nghe tiếp

Kỹ thuật	Làm thế nào	Lỗi hay gặp
Tốc độ	Chậm hơn khi đọc thầm, nhất là đoạn tả cảnh	Đọc nhanh vì hồi hộp
Ngắt nghỉ	Dừng ngắn ở dấu phẩy, dừng dài hơn ở dấu chấm, dừng lâu trước một chi tiết bất ngờ	Đọc một hơi cả câu dài, hết hơi giữa chừng
Nhấn giọng	Nhấn vào từ quan trọng nhất trong câu	Nhấn đều mọi chữ, nghe như đọc bài
Giọng nhân vật	Đổi nhẹ giọng: người già chậm, trầm; trẻ nhỏ cao, nhanh	Đổi giọng quá mức, người nghe phì cười mất mạch truyện
Mắt	Thỉnh thoảng ngẩng lên nhìn người nghe ở cuối câu	Cúi gằm vào sách suốt

Đọc to giúp chính người đọc hiểu sâu hơn. Muốn ngắt đúng chỗ, nhấn đúng từ, em phải hiểu câu đó đang nói gì. Vì vậy thầy cô dạy văn hay bảo đọc to một đoạn khó trước khi trả lời câu hỏi về nó.

Đọc cùng em lớp dưới

Một hoạt động ngày càng nhiều trường làm: ghép mỗi học sinh lớp lớn với một em lớp nhỏ, gọi là "cặp đọc". Anh chị lớp 4, lớp 5 đọc cho các em lớp 1, lớp 2; học sinh THCS có thể đọc cho các em ở trường tiểu học gần đó khi hai trường phối hợp.

• Chọn sách hợp tuổi em nhỏ: sách tranh, chữ to, câu ngắn, có chỗ lặp lại để em nhỏ đọc theo được.
• Ngồi cạnh, cầm sách ở giữa để cả hai cùng nhìn tranh.
• Dừng lại hỏi: "Em nghĩ bạn thỏ sẽ làm gì?" "Em thấy gì trong bức tranh này?"
• Để em nhỏ lật trang, chỉ tay vào chữ khi đọc.
• Đừng sửa lỗi của em nhỏ liên tục. Khen trước, gợi ý nhẹ sau.

Người được lợi nhiều không chỉ là em nhỏ. Anh chị đọc cho em nghe phải đọc rõ, chậm, biết giải thích từ khó bằng lời đơn giản. Nhiều bạn ngại đọc to trước lớp lại tự tin hơn hẳn khi đọc cho một em nhỏ nghe.

Gợi ý một buổi ngày hội 90 phút cho một khối lớp

1. 10 phút: khai mạc, diễu hành ngắn của các bạn hoá trang quanh sân, mọi người đoán nhân vật.
2. 20 phút: mỗi lớp một nhóm đọc tiếp sức một truyện ngắn.
3. 20 phút: hoạt cảnh: hai ba lớp dựng lại một cảnh truyện trong 5 phút.
4. 25 phút: cặp đọc với em lớp dưới, hoặc các góc đọc tự do trên sân.
5. 15 phút: mỗi bạn viết lên một mẩu giấy tên một cuốn sách muốn đọc tiếp, dán lên "cây sách" của khối.

Ngoài ngày hội ở trường, từ năm 2019 Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức hằng năm cuộc thi Đại sứ Văn hoá đọc cho học sinh, sinh viên, thường qua các bài viết, video giới thiệu sách. Thông tin cuộc thi thường được thư viện tỉnh, thành phố và nhà trường thông báo.

Thử làm: buổi đọc to mười phút ở nhà

Không cần đợi ngày hội. Em làm được ngay tối nay với một cuốn truyện có nhiều lời thoại.

1. Chọn một chương hoặc một truyện ngắn đọc hết trong khoảng mười phút.
2. Rủ bố mẹ, anh chị em, ông bà. Mỗi người nhận vai một nhân vật, em làm người dẫn truyện.
3. Đọc lần thứ nhất bình thường để mọi người hiểu truyện.
4. Đọc lần thứ hai thật "diễn": đổi giọng, ngắt nghỉ, có thể thêm tiếng động bằng tay (gõ bàn làm tiếng gõ cửa, xoa giấy làm tiếng gió).
5. Thu âm lần thứ hai bằng điện thoại của bố mẹ, nghe lại cùng nhau.
6. Mỗi người nói một chỗ mình thích nhất trong lần đọc.

Nghe lại bản thu âm, em sẽ thấy ngay chỗ nào mình đọc nhanh quá, chỗ nào ngắt nghỉ hay. Đó là cách tự tập đọc to tốt nhất mà không cần ai chấm.

Câu hỏi thường gặp

Ngày hội đọc sách ở trường thường có những hoạt động gì?

Hoạt động hay gặp gồm hoá trang nhân vật sách, đọc tiếp sức, dựng hoạt cảnh từ truyện, đọc cho em lớp dưới nghe, giới thiệu sách, đổi sách và các góc đọc tự do. Mỗi trường chọn hoạt động tuỳ điều kiện và lứa tuổi học sinh.

Đọc tiếp sức là gì?

Đọc tiếp sức là một nhóm cùng đọc to một truyện, mỗi người đọc một đoạn rồi chuyền cho người tiếp theo. Các đoạn được chia và tập trước để khi đọc không bị ngắt quãng. Hoạt động này hợp với truyện ngắn có nhiều lời thoại.

Hoá trang nhân vật sách cần chuẩn bị gì?

Chỉ cần một hai chi tiết đặc trưng của nhân vật, làm từ đồ có sẵn trong nhà, mang theo cuốn sách và chuẩn bị một câu thoại của nhân vật. Không cần mua trang phục mới, tránh hoá trang đáng sợ và tránh bôi màu lên da.

Vì sao nên đọc to sách cho người khác nghe?

Đọc to bắt người đọc phải hiểu câu để ngắt nghỉ và nhấn giọng đúng, nên giúp hiểu sâu hơn đọc thầm. Đọc to cũng luyện sự tự tin khi nói trước người khác và giúp người nghe, nhất là trẻ nhỏ, yêu thích sách.

Cuộc thi Đại sứ Văn hoá đọc là gì?

Đây là cuộc thi do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức hằng năm từ năm 2019, dành cho học sinh, sinh viên, khuyến khích giới thiệu và lan toả việc đọc sách. Thể lệ từng năm do ban tổ chức công bố, thường được thông báo qua thư viện và nhà trường.