Văn nghệ trường: chuẩn bị tiết mục của lớp từ chọn bài đến cúi chào

Một tiết mục văn nghệ của lớp thường cần khoảng ba tuần chuẩn bị: một tuần chọn tiết mục và chia vai, hai tuần tập, và một buổi tổng duyệt trên đúng sân khấu. Tiết mục thành công không phải là tiết mục khó nhất, mà là tiết mục vừa sức cả nhóm, đúng thời lượng, và ai cũng biết mình đứng đâu, làm gì. Bài này đi từng bước từ lúc nhận nhiệm vụ đến lúc cúi chào khán giả.

Văn nghệ trường diễn ra vào những dịp nào

Trong một năm học, các dịp hay có văn nghệ là: lễ khai giảng (5/9), Trung thu, Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), Tết, tháng 3 (hội trại, ngày 26/3, ngày 8/3), và lễ bế giảng cuối năm. Mỗi dịp hợp với một kiểu tiết mục khác nhau: 20/11 hợp với bài hát về thầy cô, mái trường; Tết hợp với múa dân gian, hát mừng xuân; Trung thu hợp với hoạt cảnh chú Cuội, múa lân.

Thường thì ban tổ chức (thầy cô Tổng phụ trách Đội, Đoàn trường) gửi thông báo về chủ đề, thời lượng tối đa, ngày tổng duyệt. Đọc kỹ thông báo đó trước tiên: rất nhiều tiết mục bị cắt bớt vào phút chót chỉ vì dài quá quy định.

Bước 1: chọn loại tiết mục hợp với lớp

Loại tiết mục	Số người	Thời gian tập	Hợp khi
Đơn ca, song ca	1 đến 2	Ngắn	Lớp có bạn hát tốt và tự tin
Tốp ca	5 đến 12	Vừa	Muốn nhiều bạn cùng tham gia, ít người hát đơn
Hát múa (tốp ca có động tác)	8 đến 16	Vừa đến dài	Lớp đông, muốn sân khấu sinh động
Múa	6 đến 16	Dài	Có bạn học múa hoặc mời được người dựng
Hoạt cảnh, tiểu phẩm	4 đến 10	Vừa	Lớp có bạn thích diễn, nói to rõ
Hoà tấu nhạc cụ	2 đến 6	Tuỳ	Lớp có bạn học đàn, sáo, trống
Đọc thơ, ngâm thơ có nhạc nền	1 đến 4	Ngắn	Cần một tiết mục nhẹ, trang trọng

Câu hỏi quan trọng nhất khi chọn: lớp mình có gì sẵn? Một bạn chơi đàn organ, ba bạn học múa ở nhà văn hoá, cả lớp hát đồng ca khá đều: mỗi thứ là một gợi ý. Chọn tiết mục dựa trên điểm mạnh có thật thì đỡ vất vả hơn nhiều.

Bước 2: chọn bài và giữ thời lượng

• Bài hợp dịp, hợp tuổi: lời rõ, không có nội dung người lớn. Với 20/11, các bài quen thuộc như "Bụi phấn" (nhạc sĩ Vũ Hoàng), "Mái trường mến yêu" (nhạc sĩ Lê Quốc Thắng), "Em yêu trường em" (nhạc sĩ Hoàng Vân).
• Bài vừa giọng: thử hát cả bài, đoạn cao nhất phải hát thoải mái, không gào. Nếu cao quá, nhờ thầy cô âm nhạc hạ tông nhạc nền.
• Thời lượng: phần lớn tiết mục học sinh nên trong khoảng 3 đến 5 phút. Bài dài thì cắt bớt một lời. Bấm giờ thật bằng đồng hồ, kể cả lúc lên và xuống sân khấu.
• Nhạc nền: dùng bản nhạc không lời (beat) đúng tông, lưu thành tệp, đặt tên rõ: "Lop7A_BuiPhan.mp3". Nộp cho ban tổ chức trước buổi tổng duyệt, giữ thêm một bản trong điện thoại của thầy cô chủ nhiệm.

Bước 3: chia việc trong nhóm

Một tiết mục cần nhiều người hơn số bạn đứng trên sân khấu. Ai cũng có phần việc, kể cả bạn không thích biểu diễn:

• Trưởng nhóm: giữ lịch tập, nhắc mọi người, liên lạc với thầy cô.
• Người biểu diễn: hát, múa, diễn.
• Phụ trách trang phục và đạo cụ: lập danh sách, gom đồ, kiểm tra trước giờ diễn.
• Phụ trách nhạc: giữ tệp nhạc, làm việc với người điều khiển âm thanh.
• Cổ động viên: ngồi dưới, vỗ tay đúng lúc, làm băng rôn cổ vũ.

Bước 4: lịch tập ba tuần

1. Tuần 1: thuộc lời. Mỗi bạn nghe bài ở nhà mỗi ngày, hát theo. Cuối tuần, cả nhóm hát thuộc lòng không nhìn giấy.
2. Tuần 2: ghép động tác, đội hình. Vẽ sơ đồ đội hình trên giấy: ai đứng hàng trước, ai hàng sau, lúc nào đổi chỗ. Người thấp đứng trước, người cao đứng sau, để khán giả thấy mặt mọi người.
3. Tuần 3: tập cả bài với nhạc nền, từ lúc bước lên đến lúc cúi chào. Tập ít nhất ba lần liền mạch, không dừng giữa chừng dù có lỗi.
4. Tổng duyệt: tập trên đúng sân khấu, đúng micro, đúng nhạc. Để ý chỗ lên xuống, chỗ đứng, tiếng nhạc to hay nhỏ.

Mỗi buổi tập không cần dài: 30 đến 40 phút tập tập trung tốt hơn hai giờ vừa tập vừa đùa. Tập chia nhỏ từng đoạn khó, sau đó mới tập cả bài.

Mẹo dùng micro

• Cầm micro cách miệng khoảng một nắm tay, hướng đầu micro vào miệng.
• Không thổi, không gõ vào micro để thử.
• Đừng chĩa micro vào loa, sẽ có tiếng rít.
• Tốp ca đông người thường dùng micro đặt trên chân đứng, nên tập đứng đúng khoảng cách.

Bước 5: trang phục đơn giản mà đồng đều

Khán giả nhìn từ xa thấy rõ nhất là màu sắc và sự đồng đều, không phải chi tiết. Cả nhóm cùng mặc áo trắng quần xanh, thêm một chiếc nơ cùng màu, đã đẹp hơn mỗi người một bộ đắt tiền khác nhau.

• Ưu tiên đồ sẵn có: đồng phục, áo dài của trường, áo đội.
• Thêm một điểm nhấn chung: khăn, nơ, hoa cài làm bằng giấy.
• Giày: đi giày quen chân. Giày mới chưa đi lần nào dễ trượt trên sân khấu.
• Múa thì thử trang phục ít nhất một buổi tập, để chắc tay áo, chân váy không vướng.

Bước 6: lúc lên sân khấu

Hồi hộp là bình thường

Trước giờ diễn, tim đập nhanh, tay lạnh, miệng khô. Đó là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi sắp làm một việc quan trọng, người biểu diễn lâu năm cũng gặp. Một cách đơn giản để bình tĩnh: hít vào chậm bằng mũi trong 4 nhịp, thở ra bằng miệng trong 6 nhịp, làm năm lần. Thở ra dài hơn hít vào giúp nhịp tim chậm lại.

Nếu có lỗi

• Quên lời: đừng dừng. Hát "la la" theo giai điệu, hoặc để các bạn khác hát, đến câu sau thì vào lại.
• Nhạc bị lỗi: đứng yên tại chỗ, mỉm cười, nhìn về phía thầy cô phụ trách. Ban tổ chức sẽ phát lại.
• Bạn bên cạnh làm sai động tác: không quay sang nhìn, không cười. Cứ làm đúng phần mình.

Khán giả thường không nhận ra lỗi nếu người diễn không dừng lại. Họ chỉ nhớ một nhóm bạn tự tin đi đến cuối bài.

Cúi chào

Kết thúc tiết mục, cả nhóm đứng thẳng, nhìn khán giả, cúi chào cùng lúc rồi đi xuống theo thứ tự đã tập. Cúi chào cùng nhau là chi tiết nhỏ nhưng làm tiết mục trông rất chỉn chu.

Thử làm: buổi "tổng duyệt" ở nhà

1. Chọn một bài hát hoặc một bài thơ em đang tập.
2. Nhờ bố mẹ quay video em biểu diễn trọn vẹn, từ lúc bước vào đến lúc cúi chào.
3. Xem lại cùng nhau, mỗi người trả lời ba câu: một chỗ làm tốt; một chỗ có thể làm khác; em có nhìn khán giả không?
4. Sửa một điều duy nhất, quay lại lần hai.
5. So sánh hai video. Thường em sẽ thấy lần hai tự nhiên hơn hẳn.

Video tập luyện nên để trong máy gia đình. Nếu muốn đăng lên mạng, hỏi ý kiến các bạn cùng nhóm và bố mẹ các bạn trước, vì trong video có cả hình ảnh của người khác.

Câu hỏi thường gặp

Một tiết mục văn nghệ học sinh nên dài bao lâu?

Phần lớn tiết mục học sinh nên trong khoảng 3 đến 5 phút, tính cả lúc lên và xuống sân khấu. Ban tổ chức thường thông báo thời lượng tối đa, nên đọc kỹ thông báo và bấm giờ thật khi tập.

Chuẩn bị văn nghệ cần bao lâu?

Một tiết mục tốp ca hay hát múa thường cần khoảng ba tuần: tuần đầu thuộc lời, tuần hai ghép động tác và đội hình, tuần ba tập cả bài với nhạc nền, thêm một buổi tổng duyệt trên sân khấu thật.

Làm sao bớt run khi lên sân khấu?

Hồi hộp là phản ứng bình thường. Hít vào chậm bằng mũi trong 4 nhịp, thở ra bằng miệng trong 6 nhịp, lặp lại vài lần giúp nhịp tim chậm lại. Tập kỹ, tổng duyệt trên sân khấu thật và nhìn vào một người quen dưới khán giả cũng giúp bình tĩnh hơn.

Quên lời khi đang hát thì làm sao?

Không dừng lại. Hát ngân theo giai điệu hoặc để các bạn khác hát tiếp, đến câu sau thì vào lại. Khán giả thường không nhận ra lỗi nếu người biểu diễn giữ bình tĩnh và đi tiếp đến cuối bài.

Bài hát nào hợp văn nghệ 20/11?

Nhiều trường chọn các bài quen thuộc về thầy cô và mái trường như "Bụi phấn" của nhạc sĩ Vũ Hoàng, "Mái trường mến yêu" của nhạc sĩ Lê Quốc Thắng, "Em yêu trường em" của nhạc sĩ Hoàng Vân. Nên chọn bài vừa giọng cả nhóm và hỏi thầy cô âm nhạc.