Gian hàng hội chợ xuân và cổng trại 26/3: học sinh tự làm được gì

Hội chợ xuân và hội trại là hai ngày hội mà học sinh được tự làm nhiều nhất: tự nghĩ gian hàng, tự tính tiền vốn, tự dựng cổng trại, tự chia việc trong nhóm. Hội chợ xuân thường diễn ra quanh Tết Nguyên đán, hội trại thường vào tháng 3. Bài này nói những việc học sinh lớp 4 đến lớp 9 làm được, cách tính toán cho một gian hàng không lỗ, và phần nào cần người lớn đứng cạnh.

Hai ngày hội, hai kiểu học

	Hội chợ xuân	Hội trại
Thời điểm hay gặp	Tuần trước hoặc tuần sau Tết Nguyên đán	Quanh ngày 26/3; có trường tổ chức vào dịp khác hoặc trong kỳ nghỉ hè
Đơn vị tham gia	Mỗi lớp một gian hàng	Mỗi lớp hoặc mỗi chi đội một trại
Việc chính	Chuẩn bị hàng, trang trí gian, bán hàng, tính tiền	Dựng trại, làm cổng trại, tham gia các hoạt động tập thể
Học được gì	Tính toán, giao tiếp, giữ lời hứa với khách	Chia việc, làm việc nhóm, tự lập, ứng xử khi gặp khó
Tiền thu về	Thường góp vào quỹ lớp hoặc quỹ giúp bạn khó khăn	Thường không bán hàng, hoặc chỉ có gian ẩm thực nhỏ

Ngày 26/3 là ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (năm 1931). Ở nhiều trường THCS và THPT, tháng 3 vì thế thành "tháng thanh niên", có hội trại, hội thao. Ở tiểu học, hội trại có thể gắn với hoạt động của Đội Thiếu niên.

Hội chợ xuân: chọn mặt hàng

Một gian hàng bán được không phải vì có nhiều thứ, mà vì có một hai thứ mà cả lớp làm tốt. Vài hướng hay thành công:

• Đồ thủ công tự làm: vòng tay hạt, thẻ đánh dấu trang, móc khoá len, thiệp Tết vẽ tay, chậu cây sen đá nhỏ.
• Sách và đồ dùng cũ còn tốt: sách truyện đã đọc, đồ chơi còn dùng được, được bố mẹ đồng ý mang đi.
• Đồ ăn đơn giản: bánh làm sẵn ở nhà có người lớn giúp, nước chanh, sữa chua. Đồ ăn cần nấu, chiên tại chỗ thì để người lớn phụ trách bếp.
• Dịch vụ nhỏ: viết thư pháp lên thiệp, vẽ tranh chân dung bút chì nhanh, gói quà.

Với đồ ăn: ghi rõ thành phần lên giấy dán trước gian hàng, nhất là đậu phộng, sữa, trứng, tôm. Có bạn bị dị ứng với những thứ này, chỉ cần một miếng nhỏ là có thể phải đi cấp cứu. Đeo khẩu trang, găng tay khi chia đồ ăn, che đồ ăn khỏi ruồi bụi.

Tính toán để gian hàng không lỗ

Đây là phần học được nhiều nhất. Thử với một ví dụ: lớp em làm vòng tay hạt.

Mục	Số liệu ví dụ	Cách tính
Mua hạt, dây chun, móc	240.000 đồng	Tiền vốn (chi phí vật liệu)
Giấy trang trí, băng dính	60.000 đồng	Tiền vốn (chi phí gian hàng)
Tổng vốn	300.000 đồng	240.000 + 60.000
Số vòng làm được	60 chiếc	Đếm thật sau khi làm xong
Vốn cho mỗi chiếc	5.000 đồng	300.000 : 60
Giá bán dự kiến	10.000 đồng	Cao hơn vốn, nhưng vừa túi tiền bạn bè
Phải bán ít nhất	30 chiếc thì hoà vốn	300.000 : 10.000
Nếu bán hết	Thu 600.000 đồng, lãi 300.000 đồng	60 × 10.000 − 300.000

Ba bài học rút ra từ bảng này. Thứ nhất, tính vốn mỗi chiếc trước khi đặt giá, đừng đặt giá theo cảm tính. Thứ hai, biết điểm hoà vốn: trong ví dụ, bán đến chiếc thứ 30 mới bắt đầu có lãi. Thứ ba, đừng làm quá nhiều: hàng thừa là vốn nằm im.

Phân công trong gian hàng

• Thủ quỹ: giữ hộp tiền, ghi sổ thu từng lần bán. Nên có hai bạn cùng giữ, đếm cùng nhau cuối buổi.
• Người bán: giới thiệu, chào khách. Đổi ca mỗi 30 phút để ai cũng được đi xem hội.
• Người trang trí, dọn dẹp: giữ gian hàng gọn, cuối buổi dọn sạch, phân loại rác.
• Thầy cô chủ nhiệm và phụ huynh tình nguyện: hỗ trợ, nhất là lúc đông khách và lúc đếm tiền.

Hội trại: dựng trại và cổng trại

Trại ở hội trại trường thường là lều dựng trên khung tre, ống nhựa hoặc khung sắt lắp ghép, phủ bạt. Trước trại là cổng trại, phần mà các lớp thi nhau làm đẹp.

Việc học sinh tự làm được

• Lên ý tưởng cổng trại: chủ đề, màu sắc, phác thảo trên giấy trước.
• Cắt dán chữ, hình trang trí bằng bìa các-tông, giấy màu, vải cũ.
• Kết hoa giấy, làm dây cờ đuôi nheo bằng giấy màu.
• Bố trí trong trại: chỗ để đồ, chỗ ngồi, góc trưng bày.
• Giữ vệ sinh khu trại, gom rác đúng chỗ.

Việc cần người lớn

• Dựng khung cao, căng bạt, chằng dây: có người lớn đứng giữ và kiểm tra độ chắc, nhất là khi có gió.
• Dùng dao, cưa, máy khoan để làm khung tre.
• Câu điện, cắm đèn trang trí: chỉ người lớn làm, dây điện không đi dưới đất ẩm.
• Lửa trại: do người lớn phụ trách hoàn toàn. Nhiều trường đã chuyển sang lửa trại điện hoặc đèn, an toàn hơn trên sân trường.

Những hoạt động quen thuộc ở hội trại

• Thi trại đẹp: chấm cổng trại, bên trong trại, cách giới thiệu trại.
• Hoạt động dân gian: kéo co, nhảy bao bố, đi cà kheo, ô ăn quan.
• Đi đường mật thư: các đội đi theo một lộ trình trong sân trường, tại mỗi trạm giải một mật thư để biết trạm tiếp theo ở đâu. Đây là hoạt động truyền thống của sinh hoạt Đội và hướng đạo.
• Văn nghệ, đêm lửa trại: hát tập thể, múa vòng tròn.

Thử làm: viết và giải một mật thư

Mật thư là một thông điệp được "khoá" theo một quy tắc. Chỉ ai biết quy tắc mới đọc được. Cách khoá đơn giản nhất là dịch chữ.

1. Viết bảng chữ cái không dấu: A B C D E G H I K L M N O P Q R S T U V X Y. (Bảng này theo thứ tự chữ Việt, bỏ các chữ có dấu.)
2. Chọn một khoá, ví dụ "dịch 1": mỗi chữ thay bằng chữ đứng ngay sau nó. A thành B, B thành C, Y quay lại thành A.
3. Viết thông điệp không dấu, ví dụ "GOC CAY BANG". Thay từng chữ theo khoá: G thành H, O thành P, C thành D... Em được "HPD DBA CBOH".
4. Đưa mật thư cho bạn, kèm một gợi ý cho khoá, ví dụ "Mỗi chữ đi lùi một bước".
5. Bạn giải bằng cách thay mỗi chữ bằng chữ đứng ngay trước nó.
6. Khó hơn: đổi sang "dịch 3", hoặc mỗi chữ dịch một số khác nhau theo một từ khoá.

Kiểu khoá dịch chữ này rất cổ: sử chép Julius Caesar ở La Mã hơn 2.000 năm trước đã dùng cách dịch chữ để viết thư mật, nên ngày nay người ta gọi nó là mã Caesar. Nó cũng dễ phá: thử lần lượt từng khoá là ra. Đó là bài học đầu tiên của ngành mật mã.

Câu hỏi thường gặp

Hội trại ở trường thường tổ chức vào dịp nào?

Hội trại thường được tổ chức quanh ngày 26/3, ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, nên tháng 3 ở nhiều trường có hội trại, hội thao. Một số trường tổ chức hội trại vào dịp khác hoặc trong kỳ nghỉ hè.

Hội chợ xuân ở trường nên bán gì?

Nên chọn một hai mặt hàng cả lớp làm tốt: đồ thủ công tự làm, sách cũ còn tốt, thiệp Tết vẽ tay, đồ ăn đơn giản có người lớn giúp. Đồ ăn cần ghi rõ thành phần như đậu phộng, sữa, trứng để bạn bị dị ứng biết tránh.

Điểm hoà vốn là gì?

Điểm hoà vốn là số hàng phải bán để tiền thu về bằng tiền vốn đã bỏ ra. Ví dụ vốn 300.000 đồng, mỗi món bán 10.000 đồng thì phải bán 30 món mới hoà vốn. Bán thêm từ món thứ 31 trở đi mới có lãi.

Đi đường mật thư là gì?

Đó là hoạt động các đội đi theo lộ trình qua nhiều trạm, tại mỗi trạm giải một thông điệp được mã hoá để biết đường đến trạm tiếp theo. Mật thư có thể dùng mã dịch chữ, mã Morse hoặc các kiểu ký hiệu khác. Đây là hoạt động truyền thống trong sinh hoạt Đội và hướng đạo.

Học sinh có được tự dựng trại không?

Học sinh làm được phần lớn việc trang trí, bố trí trong trại và làm cổng trại. Riêng việc dựng khung cao, chằng dây, dùng dụng cụ cắt, câu điện và lửa trại thì cần người lớn làm hoặc đứng giám sát trực tiếp.