Làm quen bạn mới khi vào lớp mới: mở lời thế nào khi chưa quen ai

Vào lớp mới mà chưa quen ai, cách dễ nhất là bắt đầu bằng một câu hỏi nhỏ về thứ hai bạn đang cùng nhìn thấy: cái bút, cuốn sách, bài tập vừa giao. Không cần nói hay, không cần gây ấn tượng. Tình bạn thường không đến từ một lần nói chuyện thật vui, mà từ nhiều lần gặp lại nhau trong những việc bình thường, nên tuần đầu chưa có bạn thân là chuyện rất bình thường.

Vì sao ngày đầu ở lớp mới thấy khó đến vậy

Chuyển từ lớp 5 lên lớp 6, chuyển trường vì bố mẹ đổi chỗ làm, hay đơn giản là nhà trường chia lại lớp: lần nào cũng có một buổi sáng em bước vào phòng học mà nhìn đâu cũng thấy mặt lạ. Tim đập nhanh, tay hơi lạnh, em chọn chỗ ngồi cuối hoặc cúi xuống nhìn cặp. Đó không phải vì em nhút nhát quá mức. Gần như ai cũng thấy vậy, kể cả những bạn trông có vẻ tự tin nhất.

Có một điều ít ai để ý: trong lớp mới, rất nhiều bạn khác cũng đang lo y như em. Họ cũng đang chờ ai đó bắt chuyện trước. Các nhà tâm lý học gọi hiện tượng này là "khoảng cách thích nhau": sau một cuộc nói chuyện với người lạ, ta thường đoán là người kia không thích mình bằng mức họ thật sự thích. Nhóm nghiên cứu của Erica Boothby ở Mỹ công bố kết quả này năm 2018, khi cho các cặp sinh viên lạ nói chuyện rồi hỏi riêng từng người. Nói ngắn gọn: lần nói chuyện đầu tiên của em thường được đón nhận tốt hơn em nghĩ.

Làm bạn cần thời gian, không cần phép màu

Năm 2018, nhà nghiên cứu Jeffrey Hall ở Đại học Kansas (Mỹ) hỏi nhiều người xem họ đã ở cạnh một người bao lâu thì thấy hai bên là bạn. Kết quả ước tính: khoảng 50 giờ ở bên nhau để từ người quen thành bạn bình thường, khoảng 90 giờ để thành bạn, và hơn 200 giờ để thành bạn thân. Đây là con số trung bình của người lớn, không phải luật, nhưng nó cho em một ý rất quan trọng: không ai thành bạn thân trong một buổi.

Tin vui là ở trường, thời gian ở cạnh nhau có sẵn. Chỉ riêng giờ học trên lớp, mỗi tuần em đã ngồi cùng phòng với các bạn hàng chục giờ. Chỉ cần những giờ đó có chút trò chuyện, chút làm chung, thì tình bạn tự lớn lên. Việc của em không phải là "chiếm cảm tình" ngay, mà là để mình có mặt và mở cửa.

Năm cách mở lời không bị ngượng

Câu mở lời tốt nhất là câu hỏi dễ trả lời, gắn với chỗ hai bạn đang đứng. Thử những kiểu sau:

1. Hỏi về bài vở: "Cô bảo bài tập trang mấy nhỉ?", "Cậu hiểu câu 3 chưa?". Câu hỏi này ai cũng trả lời được, không ai thấy lạ.
2. Mượn hoặc cho mượn: mượn cái thước, cho bạn mượn cục tẩy. Một việc nhỏ có qua có lại là khởi đầu rất tự nhiên.
3. Khen một thứ cụ thể: "Hộp bút cậu đẹp thế, mua ở đâu?", "Lúc nãy cậu đọc bài to rõ ghê". Khen cụ thể nghe thật hơn khen chung chung.
4. Hỏi về trường cũ: "Cậu học trường nào hồi tiểu học?". Câu này dẫn sang chuyện dài mà không phải nghĩ nhiều.
5. Rủ làm chung một việc ngắn: "Ra căng tin không?", "Đi xuống sân cùng nhé". Đi cạnh nhau năm phút còn dễ hơn ngồi đối diện nói chuyện.

Sau câu đầu, hãy hỏi thêm một câu nữa dựa vào câu trả lời của bạn. Bạn nói học trường X thì hỏi "Trường đó có sân to không?". Người ta thường thấy dễ chịu với người hỏi tiếp, vì như vậy là đang nghe thật.

Những chỗ dễ kết bạn nhất ở trường

Không phải lúc nào trong lớp cũng tiện nói chuyện. Có vài chỗ và vài lúc dễ hơn:

Ở đâu, lúc nào	Vì sao dễ	Em có thể làm gì
Giờ ra chơi, sân trường	Mọi người đang thả lỏng, có nhóm đang đá cầu, nhảy dây	Đứng gần, xem, khi có người thiếu thì hỏi "Cho tớ vào với"
Thư viện	Người cùng thích sách thường hợp nhau	Hỏi bạn đang đọc gì, có hay không
Bữa trưa bán trú	Ngồi cạnh nhau cả nửa tiếng	Hỏi về món ăn, về chiều nay học gì
Làm bài nhóm	Có việc chung để nói	Nhận một phần việc và làm đúng hẹn
Câu lạc bộ, đội văn nghệ, đội thể thao	Cùng sở thích, gặp đều đặn mỗi tuần	Đăng ký một câu lạc bộ em thật sự thích
Đường đi học, chỗ chờ bố mẹ đón	Gặp lại cùng người mỗi ngày	Chào và hỏi bạn ở gần đâu

Câu lạc bộ đặc biệt đáng thử. Gặp cùng một nhóm người, đều đặn, quanh một việc mình thích, chính là công thức làm nên bạn bè ở mọi lứa tuổi.

Khi đã mở lời mà bạn không đáp lại nhiều

Có lúc em hỏi, bạn chỉ trả lời "Ừ" rồi quay đi. Đừng vội nghĩ "Bạn ấy ghét mình". Có thể bạn đang mệt, đang lo bài kiểm tra, hoặc bạn ấy cũng ngại y như em. Thử lại vào hôm khác, với bạn khác. Một lớp học có ba bốn chục người; không phải ai cũng hợp với em, và em cũng không cần hợp với tất cả.

Cũng có lúc em thấy các bạn đã chia thành nhóm từ trước, nhất là khi em chuyển trường giữa năm. Lúc này, cách hay là làm quen với một người trong nhóm trước, thay vì cố bước vào cả nhóm cùng lúc. Một người bạn sẽ dẫn em đến những người bạn khác.

Nếu đã vài tuần mà em vẫn ăn trưa một mình, ra chơi một mình, và điều đó làm em buồn, hãy nói với cô giáo chủ nhiệm hoặc bố mẹ. Thầy cô có thể xếp chỗ ngồi, chia nhóm sao cho em có cơ hội làm việc cùng các bạn khác. Nhờ người lớn ở chuyện này không phải là yếu đuối, đó là dùng đúng người có thể giúp.

Thử làm: kế hoạch hai tuần ở lớp mới

Lấy một tờ giấy, kẻ 10 ô cho 10 ngày đi học. Mỗi ngày em chọn một việc nhỏ và đánh dấu khi làm xong. Không cần làm hoàn hảo, chỉ cần làm.

1. Ngày 1–2: nhớ tên ba bạn ngồi gần nhất. Gọi tên một bạn khi chào.
2. Ngày 3–4: hỏi một câu về bài vở với một bạn em chưa nói chuyện.
3. Ngày 5–6: cho một bạn mượn đồ hoặc giúp một việc nhỏ (nhặt hộ cái bút, nhắc bài tập).
4. Ngày 7–8: ra chơi, đứng cùng một nhóm hoặc rủ một bạn đi xuống sân.
5. Ngày 9–10: hỏi một bạn về sở thích ngoài giờ học (đọc truyện gì, xem phim gì, có nuôi con gì không).

Cuối hai tuần, ghi lại: em đã nói chuyện với bao nhiêu bạn? Bạn nào em thấy dễ chịu nhất? Đó là người em có thể rủ ngồi cạnh trong bài nhóm tới. Nếu em muốn, kể kế hoạch này cho bố mẹ, để tối về cả nhà cùng hỏi "Hôm nay con đánh dấu ô nào?".

Dành cho bố mẹ: đỡ con mà không làm thay

Bố mẹ không cần dạy con "phải mạnh dạn lên". Câu đó làm trẻ thấy mình đang có lỗi. Thay vào đó, hỏi những câu cụ thể: "Hôm nay con ngồi cạnh ai?", "Giờ ra chơi các bạn làm gì?". Nếu con chuyển trường, có thể hẹn cho con gặp một bạn cùng lớp vào cuối tuần ở sân chơi gần nhà, vì gặp nhau ngoài trường thường làm hai bạn thân nhanh hơn. Nếu sau một tháng con vẫn lủi thủi, ăn ngủ kém, không muốn đi học, hãy trao đổi với giáo viên chủ nhiệm.

Câu hỏi thường gặp

Làm quen bạn mới ở lớp mới nên nói câu gì đầu tiên?

Câu dễ nhất là một câu hỏi nhỏ về thứ hai bạn cùng thấy, như bài tập, sách vở hay giờ học tiếp theo. Câu hỏi kiểu này ai cũng trả lời được và không ai thấy lạ. Sau đó hỏi thêm một câu dựa vào câu trả lời của bạn để cuộc nói chuyện đi tiếp.

Bao lâu thì có bạn thân ở lớp mới?

Không có con số chung cho mọi người. Nghiên cứu của Jeffrey Hall năm 2018 ước tính người ta cần hàng chục đến hơn 200 giờ ở cạnh nhau để thành bạn rồi bạn thân. Vì vậy vài tuần đầu chưa có bạn thân là rất bình thường.

Chuyển trường giữa năm làm sao để hoà nhập?

Hãy làm quen với một người trước, thay vì cố vào cả một nhóm. Tham gia câu lạc bộ hoặc đội thể thao của trường giúp em gặp người cùng sở thích đều đặn. Nếu thấy lạc lõng lâu, nói với cô chủ nhiệm để được xếp chỗ, chia nhóm phù hợp.

Bạn không đáp lại khi mình bắt chuyện thì sao?

Có thể bạn đang mệt, đang lo hoặc cũng ngại giống em. Đừng vội kết luận là bạn ghét mình. Thử lại hôm khác hoặc bắt chuyện với bạn khác; không ai cần hợp với cả lớp.

Khi nào nên nhờ người lớn giúp chuyện kết bạn?

Khi đã vài tuần em vẫn một mình và thấy buồn, ngại đến trường, hãy kể với bố mẹ hoặc cô giáo chủ nhiệm. Nếu có ai trêu chọc, cô lập em, hoặc em muốn nói chuyện với người ngoài, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí.