Giận bạn thân ở lớp: làm lành thế nào khi cả hai đều tự ái

Giận bạn thân rồi muốn làm lành, việc đầu tiên là chờ cho cả hai nguội bớt, thường là vài giờ hoặc đến hôm sau, rồi mới nói chuyện riêng với nhau, không trước mặt cả lớp. Khi nói, hãy kể mình thấy thế nào thay vì kết tội bạn, nhận phần lỗi của mình nếu có, và cùng nhau tìm cách để lần sau không lặp lại. Không cần biết ai đúng hoàn toàn mới làm lành được.

Giận nhau là chuyện bình thường của tình bạn

Hai người càng thân càng dễ giận nhau, vì càng kỳ vọng nhiều vào nhau. Bạn thân quên chờ em ra cổng, kể chuyện của em cho người khác, chọn đi với nhóm khác giờ ra chơi: những chuyện người lạ làm thì em chẳng để ý, bạn thân làm thì nhói lòng. Giận không có nghĩa là tình bạn hỏng. Điều quyết định là hai bạn xử lý cơn giận thế nào.

Hãy nghĩ về những cặp bạn thân lâu năm mà em biết, có khi là bố mẹ em với bạn của họ từ hồi đi học. Gần như chắc chắn họ từng giận nhau. Điều giữ họ lại không phải là chưa bao giờ cãi nhau, mà là lần nào cũng tìm được đường làm lành. Mỗi lần làm lành, hai bạn hiểu nhau thêm một chút: biết bạn mình ghét điều gì, cần gì khi buồn.

Đừng nói chuyện lúc đang nóng

Khi giận, tim đập nhanh, mặt nóng, em dễ nói những câu mà lúc bình tĩnh sẽ không bao giờ nói: "Tớ ghét cậu", "Từ giờ đừng nói chuyện với tớ nữa". Những câu đó rất khó rút lại. Vì thế bước một luôn là: dừng lại.

Vài cách hạ nhiệt mà em làm được ngay ở trường:

• Thở chậm: hít vào đếm đến bốn, thở ra đếm đến sáu, làm năm lần.
• Đi rửa mặt, uống nước, đi một vòng sân.
• Viết hết những gì đang tức ra giấy, rồi gấp lại, không gửi cho ai.
• Nói với bạn: "Giờ tớ đang giận, mai mình nói chuyện nhé." Câu này không phải bỏ đi, mà là hẹn quay lại.

Đừng đăng bài bóng gió lên mạng hay nhắn tin ầm ĩ vào nhóm lớp lúc đang giận. Chuyện của hai người sẽ thành chuyện của cả lớp, và làm lành khó gấp nhiều lần.

Năm bước làm lành

1. Chọn lúc và chỗ: lúc cả hai bình tĩnh, chỗ chỉ có hai người hoặc thêm một người bạn chung tin được. Ví dụ ghế đá cuối sân, đường đi học về.
2. Mở lời nhẹ: "Tớ không muốn hai đứa giận nhau mãi. Mình nói chuyện chút được không?"
3. Nói cảm giác của mình bằng câu bắt đầu từ "tớ": "Tớ thấy buồn khi cậu kể chuyện của tớ cho nhóm kia" nghe dễ tiếp nhận hơn hẳn "Cậu là đồ nhiều chuyện".
4. Nghe bạn kể phía của bạn, không ngắt lời: nhiều khi em sẽ ngạc nhiên. Có thể bạn nghĩ chuyện đó em đã kể với mọi người rồi. Có thể bạn cũng đang buồn vì một việc em làm mà em không biết.
5. Tìm cách cho lần sau: "Lần sau chuyện gì tớ kể riêng thì tớ sẽ dặn 'chuyện riêng nhé'." Một thỏa thuận nhỏ làm cả hai thấy yên tâm.

Xong rồi, làm một việc vui cùng nhau: đi ăn kem que ở căng tin, đọc chung một cuốn truyện. Đừng nhắc lại chuyện cũ mỗi lần có dịp.

Câu nên nói và câu nên tránh

Nên tránh	Thử nói
"Lúc nào cậu cũng thế"	"Hôm qua lúc cậu… tớ thấy…"
"Tại cậu hết"	"Tớ cũng có phần sai ở chỗ…"
"Xin lỗi, nhưng mà cậu cũng…"	"Tớ xin lỗi vì đã…" (dừng ở đó, chưa thanh minh)
"Thôi bỏ qua đi" (khi bạn vẫn đang buồn)	"Cậu còn thấy buồn chỗ nào không?"
"Cả lớp đều nghĩ cậu sai"	"Tớ nghĩ là…" (chỉ nói thay cho mình)

Chữ "nhưng" ngay sau lời xin lỗi thường xoá mất lời xin lỗi. Người nghe chỉ còn nhớ phần sau chữ "nhưng".

Khi bạn chưa muốn làm lành

Có lúc em đã chủ động mà bạn vẫn lạnh nhạt. Đừng ép. Mỗi người cần thời gian khác nhau để nguôi. Em có thể nói một câu rồi để ngỏ: "Tớ vẫn quý cậu. Khi nào cậu muốn nói chuyện thì tớ ở đây." Rồi vẫn chào bạn bình thường, không lôi kéo bạn khác về phe mình.

Đừng bắt các bạn trong nhóm phải "chọn phe". Việc đó biến một chuyện giận nhỏ thành chia rẽ cả lớp, và người bị cô lập sẽ rất tổn thương. Nếu chính em đang bị cả nhóm quay lưng sau một lần giận nhau, đó đã không còn là giận dỗi bình thường nữa; hãy kể với cô chủ nhiệm.

Khi cả nhóm bạn giận nhau

Có lúc không phải hai người mà cả nhóm bốn năm bạn chia làm hai phe, chỉ vì một chuyện nhỏ như ai được ngồi cạnh ai trong chuyến tham quan. Lúc này làm lành từng đôi một thường dễ hơn gom cả nhóm ra nói một lúc, vì trước đám đông ai cũng ngại nhận phần sai. Nếu em là người đứng giữa, quý cả hai bên, em không cần chọn phe. Em có thể nói thẳng: "Tớ quý cả hai cậu, tớ không muốn nghe nói xấu ai cả." Rồi rủ từng bạn đi cùng mình như bình thường. Người đứng giữa mà giữ được bình tĩnh thường là người nối lại cả nhóm.

Một điều nữa: đừng làm người chuyển lời. "Bạn A bảo cậu thế này…" là câu làm chuyện nhỏ thành to, vì lời qua mỗi người lại méo đi một chút. Ai muốn nói gì thì để họ tự nói với nhau.

Khi nào cần người lớn giúp

Phần lớn chuyện giận nhau tự giải quyết được. Nhưng hãy tìm thầy cô, bố mẹ khi: hai bên đã xô đẩy, đánh nhau; chuyện lan lên mạng và có người bị chế giễu; giận nhau kéo dài làm em mất ngủ, không muốn đến trường; hoặc em thấy mình bị dọa nạt. Thầy cô có thể ngồi giữa giúp hai bạn nói chuyện công bằng. Nhiều trường hiện có thầy cô hoặc phòng tư vấn tâm lý học đường; em hỏi cô chủ nhiệm xem trường mình có không. Nếu chưa biết nói với ai, gọi 111, Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, miễn phí.

Thử làm: lá thư không gửi và lá thư gửi

Lần tới khi giận ai đó, thử viết hai lá thư.

Lá thứ nhất viết lúc đang giận, viết hết mọi thứ, kể cả những câu nặng. Lá này không gửi. Viết xong em gấp lại cất đi hoặc xé bỏ.

Lá thứ hai viết hôm sau, theo khung bốn câu:

1. Chuyện đã xảy ra là… (kể như một người quay phim, không thêm "cố tình", "lúc nào cũng").
2. Tớ đã thấy… (buồn, tủi, xấu hổ, bị bỏ rơi).
3. Phần lỗi của tớ là… (nếu có).
4. Tớ mong lần sau mình…

Em có thể đưa lá thứ hai cho bạn, hoặc dùng nó làm "kịch bản" khi nói chuyện trực tiếp. So hai lá với nhau, em sẽ thấy cơn giận đã nhỏ đi bao nhiêu chỉ sau một đêm.

Câu hỏi thường gặp

Giận bạn thân thì ai nên xin lỗi trước?

Không cần chờ phân xử ai đúng ai sai. Người muốn giữ tình bạn hơn có thể mở lời trước, và mở lời trước không có nghĩa là nhận hết lỗi. Em chỉ cần xin lỗi đúng phần của mình và mời bạn nói phần của bạn.

Bao lâu sau khi cãi nhau thì nên nói chuyện lại?

Khi cả hai đã bình tĩnh, thường vài giờ hoặc sang hôm sau. Đừng để quá lâu vì càng lâu càng ngại. Nói một câu hẹn như "Mai mình nói chuyện nhé" giúp hai bên đều yên tâm.

Bạn không chịu làm lành thì phải làm sao?

Đừng ép và đừng lôi kéo người khác về phe mình. Nói với bạn rằng em vẫn quý bạn và sẵn sàng nói chuyện khi bạn muốn. Vẫn chào hỏi bình thường; nhiều bạn cần thêm thời gian.

Giận nhau có nên đăng lên mạng không?

Không nên. Bài đăng bóng gió hay tin nhắn trong nhóm lớp biến chuyện hai người thành chuyện cả lớp và khiến làm lành khó hơn nhiều. Chuyện riêng thì nói riêng, trực tiếp.

Khi nào giận nhau cần báo thầy cô?

Khi đã có xô đẩy, đánh nhau, khi có người bị chế giễu trên mạng, hoặc khi em buồn đến mức không muốn đi học. Thầy cô có thể giúp hai bạn nói chuyện công bằng. Em cũng có thể gọi Tổng đài 111.