Lập thời gian biểu học ở nhà: chia buổi tối cho học sinh lớp 4–9

Một thời gian biểu học ở nhà tốt cho học sinh lớp 4–9 không chia từng phút, mà định ra vài mốc cố định trong buổi tối: giờ bắt đầu học, giờ nghỉ, giờ dừng hẳn và giờ đi ngủ. Phần còn lại để linh hoạt theo bài từng ngày. Bài này chỉ cách lập một bảng như vậy trong 30 phút, cùng bố mẹ, và cách sửa nó sau một tuần dùng thử.

Vì sao cần thời gian biểu, mà không cần quá chi tiết

Buổi tối của học sinh dễ trôi tuột: ăn cơm xong xem một chút, nhắn tin một chút, đến 21 giờ mới mở cặp và thấy còn nhiều bài. Thời gian biểu không làm bạn học nhiều hơn; nó giúp bạn bắt đầu đúng giờ và dừng đúng giờ, hai việc khó nhất.

Nhưng bảng chia đến từng 10 phút thường hỏng ngay ngày thứ ba. Một bài Toán khó hơn dự kiến là cả bảng lệch, và cảm giác "lại thất bại" làm người ta bỏ luôn. Cách bền hơn là giữ cứng vài mốc, mềm phần giữa.

Đếm thời gian thật của một ngày

Trước khi lập bảng, hãy đếm xem một ngày đi học thật sự còn trống bao nhiêu. Ví dụ một bạn lớp 7 học hai buổi:

Việc	Khoảng thời gian	Số giờ
Ngủ	21 giờ 45 đến 6 giờ 15	8,5
Chuẩn bị, ăn sáng, đi học	6 giờ 15 đến 7 giờ	0,75
Ở trường (kể cả nghỉ trưa)	7 giờ đến 16 giờ 30	9,5
Về nhà, tắm, nghỉ	16 giờ 30 đến 18 giờ	1,5
Ăn tối, phụ việc nhà	18 giờ đến 19 giờ	1
Còn lại buổi tối	19 giờ đến 21 giờ 45	2,75

Hai giờ bốn mươi lăm phút còn lại phải chứa cả học bài, đọc sách, chuẩn bị cặp, chơi với em và chút thời gian riêng. Nhìn con số này, cả nhà dễ thống nhất rằng không thể nhét thêm quá nhiều thứ vào buổi tối.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi vận động thể lực ở mức vừa đến mạnh trung bình 60 phút mỗi ngày. Nếu ở trường chưa đủ, phần vận động cũng cần một chỗ trong ngày, thường là khung 16 giờ 30 đến 18 giờ.

Bốn mốc cứng của buổi tối

1. Giờ bắt đầu học. Cố định mỗi ngày, ví dụ 19 giờ 15. Không chờ "có hứng".
2. Giờ nghỉ giữa. Sau khoảng 40–50 phút học, nghỉ 10 phút: đứng dậy, uống nước, nhìn xa. Không mở điện thoại trong giờ nghỉ, vì 10 phút rất dễ thành 40.
3. Giờ dừng học. Ví dụ 21 giờ. Còn bài chưa xong thì ghi lại để hỏi thầy cô hoặc làm sáng mai nếu có thời gian, chứ không kéo dài vô hạn.
4. Giờ đi ngủ. Mốc quan trọng nhất. Cắt giấc ngủ để học thêm thường là đổi một thứ quý lấy một thứ kém giá trị hơn.

Phần mềm ở giữa: xếp việc theo độ khó

Trong khoảng giữa giờ bắt đầu và giờ dừng, thứ tự làm bài ảnh hưởng nhiều tới hiệu quả. Một gợi ý dễ áp dụng:

• Khởi động 5 phút: soạn cặp cho ngày mai, mở vở ghi bài tập. Việc nhẹ giúp vượt qua lúc ngại bắt đầu.
• Việc khó nhất lúc còn tỉnh: bài Toán, bài viết Ngữ văn. Đầu buổi là lúc tỉnh táo nhất.
• Việc vừa sau giờ nghỉ: làm bài tập Tiếng Anh, học bài Lịch sử và Địa lí.
• Việc nhẹ cuối buổi: ôn hộp thẻ 10–15 phút, đọc trước bài ngày mai, đọc sách.

Có bạn thích làm việc dễ trước để "khởi động". Cách đó cũng được, miễn việc khó không bị đẩy tới lúc mắt đã díp lại.

Thời gian biểu theo tuần, không chỉ theo ngày

Thời khoá biểu ở trường mỗi ngày một khác, nên tối thứ Hai có thể nhiều bài Toán, tối thứ Năm lại có bài kiểm tra Tiếng Anh. Lập bảng theo tuần giúp thấy trước ngày nào nặng:

Tối	Môn có bài cho hôm sau	Việc ôn rải	Ghi chú
Thứ Hai	Toán, Khoa học tự nhiên	Hộp thẻ 10 phút
Thứ Ba	Ngữ văn	Hộp thẻ 10 phút	Học bơi 17 giờ
Thứ Tư	Tiếng Anh, Toán	Hộp thẻ 10 phút
Thứ Năm	Lịch sử và Địa lí	Ôn Tiếng Anh cho bài kiểm tra	Tối nhẹ, ngủ sớm
Thứ Sáu	Ít bài	Đọc sách tự chọn	Tối tự do sớm hơn
Thứ Bảy	Một khối 60–90 phút buổi sáng	Ôn rải cả tuần	Chiều đi chơi
Chủ nhật	Nghỉ hoặc 30 phút soạn tuần mới		Gặp ông bà

Bảng này là ví dụ, không phải chuẩn. Mỗi nhà có lịch đưa đón, lớp năng khiếu, giờ cơm khác nhau.

Thử làm: lập bảng trong 30 phút và sửa sau một tuần

Cần một tờ giấy A4 hoặc A3, bút chì, tẩy và bút màu. Làm cùng bố mẹ vào tối Chủ nhật.

1. Ghi các việc không đổi (giờ ngủ, giờ ăn, lịch học thêm năng khiếu, giờ tập thể thao) bằng bút màu.
2. Ghi bốn mốc cứng của buổi tối bằng bút chì đậm.
3. Chép thời khoá biểu ở trường để biết tối nào có môn gì cho ngày hôm sau.
4. Dán bảng ở chỗ học, ngang tầm mắt.
5. Cuối mỗi tối, đánh dấu nhanh: bắt đầu đúng giờ không? dừng đúng giờ không? Chỉ hai ô, không đánh giá gì thêm.
6. Chủ nhật sau, ngồi lại 15 phút: tối nào vỡ kế hoạch, vì sao? Do bài nhiều thật, hay do mười phút nghỉ kéo dài? Sửa bằng bút chì.

Thời gian biểu tốt là bản đã sửa ba bốn lần. Bản đầu tiên gần như chắc chắn sai, và điều đó không sao cả.

Khi có học thêm, có lớp năng khiếu

Nhiều học sinh có thêm lớp tiếng Anh, bơi, đàn hay vẽ buổi chiều tối. Khi lịch đầy, có vài câu đáng hỏi lại cả nhà:

• Sau khi trừ các lớp ngoài, buổi tối còn đủ thời gian học bài và ngủ đủ không?
• Có tối nào trong tuần hoàn toàn không có lịch, để nghỉ và chơi tự do không?
• Lớp nào con thật sự thích, lớp nào chỉ đang đi cho đủ?

Các câu này không có đáp án chung. Nhưng một lịch không còn chỗ trống thì chỉ cần một ngày ốm hay một bài khó là cả tuần đổ.

Lời dành cho bố mẹ

• Để con tự đề xuất trước. Bảng do con viết, bố mẹ góp ý, sẽ được giữ lâu hơn bảng dán sẵn.
• Giữ giờ đi ngủ như một lời hứa của cả nhà. Tivi to, khách đến chơi khuya đều ảnh hưởng.
• Nhắc bằng mốc, không nhắc bằng câu chê. "Bảy giờ mười lăm rồi con" hiệu quả hơn "Sao lúc nào cũng phải nhắc".
• Ngày nghỉ là thật sự nghỉ. Chủ nhật không nên thành ngày học bù mọi thứ.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh lớp 4–9 nên học ở nhà bao lâu mỗi tối?

Không có con số chung, vì phụ thuộc vào lượng bài, học một buổi hay hai buổi ở trường và tốc độ của từng bạn. Thay vì đặt số giờ, nên đặt giờ bắt đầu, giờ dừng và giờ ngủ cố định. Nếu tối nào cũng không làm xong trong khung giờ hợp lý, phụ huynh nên trao đổi với thầy cô.

Lập thời gian biểu học ở nhà thế nào cho dễ giữ?

Giữ cứng bốn mốc: giờ bắt đầu học, giờ nghỉ giữa, giờ dừng và giờ đi ngủ. Phần giữa để linh hoạt theo bài từng ngày. Dùng thử một tuần rồi sửa, thay vì cố làm bảng hoàn hảo từ đầu.

Nên học môn khó trước hay môn dễ trước?

Thường nên làm việc khó khi còn tỉnh táo, tức đầu buổi tối, sau một việc nhẹ vài phút để khởi động. Việc nhẹ như ôn thẻ, đọc sách để cuối buổi. Tuy vậy, nếu bạn thấy cách khác hợp mình hơn thì cứ thử và so sánh.

Có nên nghỉ giữa giờ khi học bài không?

Có. Sau khoảng 40–50 phút nên nghỉ 5–10 phút, đứng dậy, uống nước, nhìn ra xa. Nên tránh mở điện thoại trong giờ nghỉ vì rất khó dừng lại đúng lúc.

Trẻ 9–15 tuổi cần vận động bao nhiêu mỗi ngày?

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi vận động thể lực mức vừa đến mạnh trung bình 60 phút mỗi ngày. Thời gian này gồm cả giờ thể dục, đi bộ, chơi ngoài sân. Nếu ở trường chưa đủ, nên dành chỗ cho vận động trong thời gian biểu buổi chiều.