Nắng nóng và mưa bão: khi nào học sinh được nghỉ học, ai quyết định

Học sinh được nghỉ học vì thời tiết khi cơ quan có thẩm quyền ở địa phương, thường là Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo, ra thông báo dựa trên dự báo bão, lũ, rét đậm; nhà trường chuyển thông báo đó tới phụ huynh. Nắng nóng thường không làm nghỉ cả buổi, nhưng trường sẽ đổi giờ, bỏ bớt hoạt động ngoài trời. Việc của học sinh và gia đình là theo dõi thông báo chính thức, chuẩn bị đồ dùng hợp thời tiết, và biết tự giữ mình trên đường đi học. Quy định cụ thể có thể thay đổi, phụ huynh hỏi nhà trường để biết chi tiết.

Ai quyết định cho học sinh nghỉ học

Khi một cơn bão sắp đổ bộ hay lũ đang lên, tin cho học sinh nghỉ thường đi theo thứ tự sau:

1. Cơ quan khí tượng thuỷ văn phát bản tin dự báo: bão đi hướng nào, mạnh cỡ nào, mưa bao nhiêu.
2. Chính quyền tỉnh, thành phố và ban chỉ huy phòng chống thiên tai địa phương đánh giá mức nguy hiểm, ra chỉ đạo, trong đó có việc cho học sinh nghỉ ở những vùng bị ảnh hưởng.
3. Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các trường.
4. Nhà trường báo tới phụ huynh qua giáo viên chủ nhiệm, sổ liên lạc điện tử, nhóm tin nhắn của lớp.

Vì vậy, nghe bạn bè đồn "mai được nghỉ" hay thấy một bài đăng không rõ nguồn trên mạng thì chưa tin ngay. Chỉ thông báo từ trường hoặc từ cơ quan chính quyền mới là thật. Ngược lại, khi trường đã báo nghỉ thì ở nhà, không tự đi tới trường xem có ai không.

Bão: những con số trong bản tin

Bản tin thời tiết hay nói "gió mạnh cấp 8, giật cấp 10". Đó là thang Beaufort chia sức gió thành nhiều cấp. Theo quy định về dự báo thiên tai của Việt Nam, áp thấp nhiệt đới có gió mạnh nhất cấp 6 đến cấp 7; từ cấp 8 trở lên là bão; từ cấp 12 đến 15 là bão rất mạnh; từ cấp 16 trở lên gọi là siêu bão.

Cấp gió	Gọi là	Ngoài trời trông thấy gì
6–7	Áp thấp nhiệt đới	Cây to rung lắc, đi ngược gió khó khăn
8–9	Bão	Cành cây gãy, mái tôn có thể bị lật
10–11	Bão mạnh	Cây đổ, cột điện có thể gãy, nhà yếu hư hại
12–15	Bão rất mạnh	Sức phá hoại rất lớn
Từ 16	Siêu bão	Sức phá hoại cực lớn

Nguy hiểm khi có bão không chỉ là gió. Mưa lớn kéo dài gây ngập, lũ, sạt lở ở vùng núi; nước dâng ở vùng ven biển. Đó là lý do có khi trời ở chỗ mình chưa có gió mà học sinh vẫn được cho nghỉ.

Khi đang ở trường mà trời chuyển bão, giông

• Vào trong lớp, tránh xa cửa kính. Không ra sân, không đứng dưới cây to, mái tôn, biển quảng cáo.
• Nghe thấy sấm là vào nhà. Sét có thể đánh xuống từ một đám mây còn cách khá xa.
• Nếu trường quyết định giữ học sinh lại cho tới khi bớt mưa gió, thì ở lại, chờ bố mẹ tới đón. Không tự đội mưa về.

Đi học ngày mưa ngập

Ở nhiều thành phố, mưa to một tiếng là có đoạn đường ngập tới bắp chân. Đi học, về nhà qua những đoạn này cần mấy điều:

• Không lội qua chỗ nước chảy xiết, kể cả khi nước chỉ ngập tới đầu gối. Dòng nước chảy mạnh có thể làm ngã và cuốn người đi.
• Nước đục che mất nắp cống, hố ga, ổ gà. Đi sát mép đường quen, đi theo người lớn, hoặc chờ nước rút.
• Tránh xa cột điện, trạm biến áp, dây điện rủ xuống nước.
• Ở vùng núi, không qua ngầm tràn, suối khi nước đang lên. Thấy đất đá lăn, cây nghiêng, nước suối đục bất thường thì quay lại.
• Mặc áo mưa màu sáng cho người đi đường dễ nhìn thấy, cho cặp sách vào túi chống nước.

Nắng nóng: không nghỉ học nhưng phải đổi cách sinh hoạt

Theo quy định về dự báo thời tiết của Việt Nam, khi nhiệt độ cao nhất trong ngày từ 35°C trở lên là nắng nóng, từ 37°C là nắng nóng gay gắt, và từ 39°C là nắng nóng đặc biệt gay gắt. Những ngày như vậy, nhiệt độ trên sân xi măng giữa trưa còn cao hơn con số trên bản tin, vì bản tin đo trong lều khí tượng có mái che, cách mặt đất một khoảng nhất định.

Nắng nóng hiếm khi khiến cả trường nghỉ, nhưng nhiều trường điều chỉnh: chào cờ trong lớp thay vì ngoài sân, dời giờ thể dục ra sáng sớm hoặc vào nhà thi đấu, không tổ chức hoạt động ngoài trời giữa trưa.

Tự giữ mình ngày nắng

• Mang theo bình nước, uống từng ngụm nhiều lần trong ngày, không đợi khát mới uống.
• Đội mũ rộng vành, mặc áo sáng màu, thoáng khi đi ngoài trời.
• Giờ ra chơi giữa trưa thì ở chỗ có bóng mát.
• Chỉ số tia cực tím (UV) mùa hè ở Việt Nam giữa trưa thường ở mức rất cao. Hạn chế đứng nắng lâu từ khoảng 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều.

Nhận ra say nóng

Mệt lả, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, ra nhiều mồ hôi, chuột rút là dấu hiệu cơ thể đang quá nóng. Ngừng hoạt động, vào chỗ mát, nới lỏng áo, uống nước từng ngụm, báo thầy cô hoặc phòng y tế. Nếu người đó lơ mơ, nói lẫn lộn, ngất, da nóng ran thì đó là tình trạng nguy hiểm: người lớn gọi 115 ngay và làm mát người đó trong lúc chờ.

Còn rét đậm thì sao

Ở miền Bắc, những đợt rét đậm, rét hại vào tháng 12, tháng 1 cũng có thể khiến học sinh được nghỉ. Hà Nội nhiều năm nay áp dụng hướng dẫn: khi nhiệt độ ngoài trời dưới 10°C thì học sinh mầm non, tiểu học được nghỉ; dưới 7°C thì học sinh THCS cũng được nghỉ. Một số tỉnh miền núi phía Bắc có hướng dẫn riêng, phụ huynh theo dõi thông báo của địa phương mình.

Ngày rét đi học thì mặc nhiều lớp mỏng thay vì một áo thật dày, giữ ấm cổ, tay, chân. Đi xe máy buổi sáng sớm, gió lùa làm người ngồi sau lạnh hơn nhiều so với nhiệt độ đo được.

Ở nhà ngày nghỉ vì thời tiết

Ngày nghỉ vì bão không phải ngày được ra ngoài chơi. Gió có thể mạnh lên bất chợt, cây đổ, nước dâng nhanh.

• Ở trong nhà, tránh xa cửa kính lớn. Không ra ngoài xem bão, xem nước lũ.
• Giúp bố mẹ: cất đồ ngoài ban công, sạc đầy pin đèn, điện thoại, chuẩn bị nước uống.
• Nếu nhà mất điện: dùng đèn pin thay nến khi có thể; tuyệt đối không chạm vào ổ điện, thiết bị điện khi nhà bị ngập.
• Làm bài tập thầy cô giao, xem lại bài cũ. Một số trường cho học trực tuyến hoặc gửi bài qua mạng trong những ngày nghỉ dài.

Nếu nước vào nhà nhanh hay có người gặp nạn, người lớn gọi 114 (cứu nạn, cứu hộ) hoặc 113, và 115 nếu có người bị thương.

Thử làm: đo nhiệt độ các góc sân trường

Một thí nghiệm nhỏ, làm cùng thầy cô môn Khoa học tự nhiên hoặc cùng bố mẹ ở sân nhà, vào một ngày nắng.

Cần: một nhiệt kế điện tử đo nhiệt độ không khí (không dùng nhiệt kế thuỷ ngân), giấy, bút, đồng hồ.

1. Chọn bốn chỗ: giữa sân xi măng ngoài nắng, dưới tán cây to, trên bãi cỏ, trong hành lang có mái.
2. Ở mỗi chỗ, đặt nhiệt kế cách mặt đất khoảng một mét (cầm tay hoặc đặt trên ghế), chờ khoảng ba phút cho số ổn định, ghi lại.
3. Đo vào ba thời điểm: 8 giờ sáng, khoảng 11 giờ, và 3 giờ chiều.
4. Kẻ bảng 4 hàng, 3 cột, điền số. So với nhiệt độ trên bản tin thời tiết cùng ngày.
5. Rút ra: chỗ nào mát nhất vào giữa trưa? Chênh nhau bao nhiêu độ? Giờ ra chơi nên đứng ở đâu?

Đừng đứng nắng lâu khi đo: đo xong mỗi chỗ thì vào bóng râm, uống nước. Kết quả thường cho thấy một hàng cây lớn có giá trị thế nào với một sân trường mùa hè.

Câu hỏi thường gặp

Ai quyết định cho học sinh nghỉ học khi có bão?

Thường là Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo, dựa trên dự báo và chỉ đạo phòng chống thiên tai ở địa phương. Nhà trường chuyển thông báo tới phụ huynh. Tin đồn trên mạng không phải thông báo chính thức.

Nhiệt độ bao nhiêu thì học sinh Hà Nội được nghỉ học vì rét?

Theo hướng dẫn Hà Nội áp dụng nhiều năm, nhiệt độ ngoài trời dưới 10°C thì học sinh mầm non, tiểu học được nghỉ; dưới 7°C thì học sinh THCS được nghỉ. Hướng dẫn có thể thay đổi, phụ huynh theo dõi thông báo của nhà trường.

Bao nhiêu độ thì gọi là nắng nóng?

Ở Việt Nam, nhiệt độ cao nhất trong ngày từ 35°C trở lên là nắng nóng, từ 37°C là nắng nóng gay gắt, từ 39°C là nắng nóng đặc biệt gay gắt. Những ngày này nên uống nước thường xuyên, đội mũ và hạn chế ra nắng giữa trưa.

Bão cấp mấy thì gọi là siêu bão?

Theo cách phân loại ở Việt Nam, gió từ cấp 8 trở lên là bão, cấp 12 đến 15 là bão rất mạnh, và từ cấp 16 trở lên là siêu bão. Áp thấp nhiệt đới là khi gió mạnh nhất ở cấp 6 đến 7.

Đang ở trường mà mưa bão to thì có nên tự về không?

Không. Ở lại trong lớp, tránh xa cửa kính, nghe hướng dẫn của thầy cô và chờ bố mẹ đến đón khi trời bớt nguy hiểm. Trên đường lúc mưa bão có thể có cây đổ, dây điện đứt và nước chảy xiết.