Diễn tập phòng cháy ở trường: nghe chuông báo cháy rồi học sinh làm gì

Khi chuông báo cháy reo, dù là diễn tập hay thật, việc của học sinh chỉ gồm vài bước: dừng tay, nghe thầy cô, để cặp lại, xếp hàng đi theo lối thoát nạn ra điểm tập kết ngoài sân, và đứng đó cho cô điểm danh. Diễn tập là để những bước ấy thành phản xạ, đến mức không cần nghĩ. Bài này giải thích vì sao từng bước lại như vậy, để lần diễn tập sau bạn hiểu mình đang tập cái gì.

Vì sao trường phải diễn tập phòng cháy

Một ngôi trường có hàng trăm, có khi hàng nghìn người trong cùng một toà nhà nhiều tầng. Nếu có sự cố mà mỗi người chạy một hướng, cầu thang sẽ tắc, có người ngã, có người quay lại tìm bạn. Diễn tập giúp mọi người cùng làm một việc theo cùng một thứ tự, nên toà nhà vơi người nhanh và trật tự.

Ở Việt Nam, ngày 4 tháng 10 hằng năm là Ngày Toàn dân phòng cháy và chữa cháy. Nhiều trường chọn dịp này hoặc đầu năm học để tổ chức diễn tập, có khi phối hợp với lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ ở địa phương. Có trường còn mời các chú lính cứu hoả mang xe chữa cháy tới cho học sinh xem tận nơi.

Diễn tập không có nghĩa là trường sắp cháy. Cũng như tập bơi không có nghĩa là sắp rơi xuống nước. Người ta tập vì lúc bình tĩnh thì học dễ, còn lúc có chuyện thì không còn thời gian để học.

Lửa cần ba thứ: hiểu để biết vì sao phải làm vậy

Các bạn lớp lớn sẽ gặp trong môn Khoa học tự nhiên: muốn có lửa phải có đủ ba thứ, gọi là "tam giác cháy".

Thứ lửa cần	Ở trường là gì	Bỏ đi thì sao
Chất cháy	Giấy, vở, rèm cửa, bàn ghế gỗ, xăng trong xe máy ở nhà xe	Không có gì để cháy thì lửa tắt
Nhiệt	Tia lửa điện ở ổ cắm quá tải, bếp ăn, pin sạc nóng lên	Làm mát bằng nước (với đám cháy thông thường) thì lửa tắt
Oxy	Có sẵn trong không khí	Trùm kín, phủ bọt hoặc khí thì lửa tắt

Hiểu tam giác cháy giúp thấy vì sao có những quy định ở lớp: không để giấy, rèm sát ổ điện; không cắm quá nhiều thứ vào một ổ; không mang bật lửa, pháo tới trường. Đó là cách giữ cho ba thứ ấy không gặp nhau.

Còn bình chữa cháy là việc của người lớn được hướng dẫn. Học sinh nên biết bình đặt ở đâu trên hành lang tầng mình, để chỉ cho người lớn khi cần, nhưng không tự cầm bình đi dập lửa.

Khói nguy hiểm hơn lửa

Lực lượng phòng cháy chữa cháy ở nhiều nước đều nhắc một điều: trong các vụ cháy nhà, phần lớn người bị nạn là do hít phải khói, chứ không phải do chạm vào lửa. Khói có khí độc, nóng, và che mất tầm nhìn chỉ trong ít phút.

Khói nóng nhẹ nên bốc lên trần trước. Sát sàn nhà thường còn một lớp không khí mát và trong hơn. Từ đó có mấy việc cần nhớ:

• Nếu hành lang có khói, cúi thấp người mà đi, có thể bò, tay lần theo tường để không lạc hướng.
• Che mũi miệng bằng khăn, tay áo. Có nước thì làm ẩm khăn, không có thì cứ che, đừng mất thời gian đi tìm nước.
• Không dùng thang máy: thang có thể dừng giữa chừng, và giếng thang dễ thành ống dẫn khói.
• Trước khi mở một cánh cửa đóng, áp mu bàn tay lên cửa. Cửa nóng thì không mở, tìm lối khác.

Khi chuông reo: sáu bước của một lớp học

1. Dừng tay ngay, im lặng nghe. Tín hiệu có thể là chuông, kẻng hoặc còi kéo dài. Đặt bút xuống, không làm nốt bài.
2. Để đồ lại. Cặp sách, áo khoác, hộp bút để nguyên trên bàn. Mấy chục bạn cùng đeo cặp xuống cầu thang là chậm và dễ vướng.
3. Xếp hàng theo thầy cô. Lớp trưởng hoặc bạn được phân công thường đi đầu, thầy cô đi cuối để chắc không ai bị bỏ lại. Bạn ngồi gần cửa đi trước.
4. Đi nhanh, không chạy, không xô. Một người ngã trên cầu thang có thể làm cả hàng phía sau ngã theo. Đi bên tay phải cầu thang, tay vịn lan can, chừa lối cho người đi ngược lên nếu có.
5. Theo biển lối thoát nạn. Biển màu xanh lá có hình người đang chạy về phía cửa. Lối thoát không phải lúc nào cũng là cầu thang quen đi hằng ngày.
6. Ra điểm tập kết, đứng yên cho điểm danh. Điểm tập kết thường là một góc sân xa toà nhà. Đứng đúng hàng lớp mình, không chạy đi tìm bạn lớp khác.

Vì sao điểm danh lại quan trọng đến vậy

Lính cứu hoả khi tới nơi việc đầu tiên muốn biết là: còn ai trong nhà không, ở tầng nào. Nếu một bạn đã ra ngoài mà không báo, chạy sang cổng sau đứng với lớp khác, cô giáo sẽ báo thiếu một em, và có người phải liều vào trong tìm. Vậy nên đứng đúng chỗ của mình cũng là đang giúp lực lượng cứu hộ.

Nếu lúc đó mình không ở trong lớp

Đang ở nhà vệ sinh, thư viện hay hành lang thì không quay về lớp tìm cặp, tìm bạn. Ra theo lối thoát gần nhất cùng những người đang ở đó, đến điểm tập kết rồi tìm đến hàng lớp mình và báo ngay cho cô: "Em đây ạ".

Nếu quần áo bén lửa

Chạy làm gió thổi vào lửa, lửa bùng to hơn. Ba động tác được dạy ở rất nhiều nước, kể cả ở Việt Nam:

1. Dừng lại ngay, không chạy.
2. Nằm xuống sàn, hai tay che mặt.
3. Lăn qua lăn lại cho đến khi lửa tắt.

Người đứng gần có thể trùm chăn, áo khoác dày lên để dập. Sau đó làm mát chỗ bỏng bằng nước sạch, mát và báo người lớn. Bỏng do lửa cần được nhân viên y tế xem, người lớn gọi 115.

Thấy khói hay lửa thật thì báo thế nào

Học sinh không phải tự xử lý. Việc cần làm là báo cho người lớn gần nhất ngay lập tức: thầy cô, bác bảo vệ, cô nhân viên. Nói rõ thấy gì và ở đâu: "Cô ơi, có khói ở phòng máy tầng ba".

Số gọi lực lượng phòng cháy chữa cháy trên cả nước là 114, gọi miễn phí, kể cả từ điện thoại không còn tiền. Khi gọi, nói địa chỉ trước, rồi nói có cháy, có người mắc kẹt không. Nghe người trực hỏi gì thì trả lời nấy, không cúp máy trước.

Gọi số khẩn cấp để trêu là việc không được làm: mỗi cuộc gọi giả có thể làm chậm một cuộc gọi thật.

Thử làm: vẽ sơ đồ thoát nạn của nhà mình

Ở trường đã có thầy cô lo. Ở nhà, cả gia đình có thể cùng làm việc này vào một buổi tối cuối tuần, mất khoảng nửa tiếng.

1. Vẽ mặt bằng căn nhà hoặc căn hộ trên một tờ giấy to: các phòng, cửa ra vào, cửa sổ, cầu thang.
2. Với mỗi phòng ngủ, tìm hai đường ra. Vẽ đường thứ nhất bằng bút xanh, đường thứ hai bằng bút đỏ.
3. Đánh dấu chỗ để bình chữa cháy (nếu nhà có), cầu dao điện, chìa khoá cửa chính. Chìa khoá cửa cuốn, cửa sắt phải để ở chỗ cả nhà biết và với tới được, không cất kín trong ngăn tủ.
4. Chọn một điểm hẹn ngoài nhà: gốc cây đầu ngõ, cột đèn trước nhà hàng xóm. Ra được thì cả nhà gặp nhau ở đó.
5. Thử đi lại một lượt theo đường xanh, rồi đường đỏ. Thấy chỗ nào vướng: chồng đồ đạc ở cầu thang, khung sắt cửa sổ không mở được? Ghi lại để bố mẹ sắp xếp.

Nhiều nhà phố ở Việt Nam có khung sắt bảo vệ ở mọi cửa sổ và ban công. Kiểm tra xem có ít nhất một ô mở được từ bên trong không là việc bố mẹ nên làm ngay sau buổi vẽ sơ đồ này.

Câu hỏi thường gặp

Số điện thoại báo cháy ở Việt Nam là gì?

Số báo cháy, cứu nạn cứu hộ là 114, gọi miễn phí từ mọi điện thoại. Khi gọi, nói địa chỉ trước, rồi mô tả có cháy ở đâu, có người mắc kẹt không. Ở trường, học sinh báo ngay cho thầy cô hoặc bảo vệ để người lớn gọi.

Vì sao khi có cháy phải cúi thấp người?

Khói nóng nhẹ hơn không khí nên bốc lên trần trước, sát sàn còn lớp không khí mát và ít khói hơn. Cúi thấp hoặc bò giúp hít ít khói độc hơn và nhìn rõ đường đi hơn.

Diễn tập phòng cháy có cần mang cặp sách theo không?

Không. Học sinh để nguyên cặp, đồ đạc trên bàn và đi ngay. Mang theo cặp làm chậm cả hàng, dễ vướng ngã trên cầu thang, và đồ đạc thì có thể mua lại được.

Ngày Toàn dân phòng cháy và chữa cháy là ngày nào?

Là ngày 4 tháng 10 hằng năm. Nhiều trường học tổ chức diễn tập thoát nạn, tuyên truyền phòng cháy hoặc mời lực lượng chữa cháy tới giới thiệu vào dịp này.

Quần áo bị bắt lửa thì làm gì?

Dừng lại, nằm xuống, lấy tay che mặt và lăn cho đến khi lửa tắt, không chạy vì chạy làm lửa to hơn. Sau đó làm mát vết bỏng bằng nước sạch và báo người lớn để gọi 115 nếu cần.