Người lạ đến đón ở cổng trường: học sinh nói gì, làm gì và đi tìm ai

Nếu một người mình không quen, hoặc một người quen mà bố mẹ chưa dặn trước, đến cổng trường bảo "bố mẹ nhờ chú đón cháu", thì việc đúng là nói "Cháu không đi", không lại gần xe của người đó, quay vào trong cổng và báo ngay cho thầy cô hoặc bác bảo vệ. Người đón thật sẽ không phiền lòng vì phải chờ để trường gọi điện xác nhận. Bài này giúp học sinh và bố mẹ chuẩn bị trước, để lúc gặp chuyện thì không phải nghĩ.

Đa số người lạ là người tốt, vậy vì sao phải cẩn thận

Phần lớn những người xa lạ quanh ta đều tử tế: cô bán nước đầu ngõ, chú xe ôm hỏi đường, bác đi đường giúp nhặt hộ quyển vở. Bài này không dạy sợ người lạ. Nó dạy một quy tắc đơn giản: không đi đâu với ai mà bố mẹ chưa dặn trước, dù người đó trông hiền lành, ăn mặc lịch sự, hay biết tên mình.

Quy tắc này không xét người kia tốt hay xấu, vì học sinh không thể nhìn mặt mà biết. Nó chỉ xét một điều dễ kiểm tra: người này có nằm trong danh sách bố mẹ đã dặn không. Có thì đi, không thì không. Đơn giản như vậy nên ai cũng làm được, kể cả lúc đang lúng túng.

Cũng cần nói thật: người làm hại trẻ không phải lúc nào cũng là người lạ hoắc. Đôi khi đó là người mình đã gặp vài lần. Vì vậy quy tắc áp dụng cho cả người quen chưa được bố mẹ dặn đón.

Những câu dụ dỗ hay gặp

Kẻ xấu thường không dùng sức, mà dùng một câu chuyện làm mình muốn đi theo ngay. Biết trước những câu này, lúc nghe thấy mình sẽ nhận ra.

Câu nghe được	Vì sao đáng ngờ	Đáp lại
"Mẹ cháu bị tai nạn, đang ở bệnh viện, chú đưa cháu tới ngay."	Làm mình hoảng để không kịp nghĩ	"Cháu sẽ nhờ cô giáo gọi cho bố cháu."
"Bố mẹ cháu bận, nhờ cô đón hộ."	Bố mẹ dặn đổi người đón thì sẽ báo trước cho con và cho trường	"Cháu chờ ở trong trường ạ."
"Chú là bạn của bố cháu, cháu tên Minh đúng không?"	Tên có thể đọc được trên cặp, áo, nghe bạn gọi	"Mật khẩu nhà cháu là gì ạ?" hoặc chỉ cần quay vào trong
"Lại đây chú cho xem con chó con / cho kẹo / cho mượn điện thoại."	Dùng thứ mình thích để mình lại gần	"Cháu không cần ạ." rồi đi chỗ khác
"Cháu chỉ giúp cô đường tới chợ, lên xe chỉ cho nhanh."	Người lớn hỏi đường thì hỏi người lớn khác	Chỉ bằng tay từ chỗ mình đứng, không lên xe
"Đừng nói với ai nhé, bí mật của hai chú cháu."	Người tốt không bắt trẻ giữ bí mật với bố mẹ	Kể với bố mẹ, thầy cô ngay

Ba bước khi thấy không ổn: nói, lùi, kể

1. Nói "không" rõ ràng. "Cháu không đi." Không cần giải thích dài, không cần lễ phép quá mức. Không trả lời cũng được. Với người khiến mình thấy khó chịu, mình không có nghĩa vụ phải ngoan.
2. Lùi xa. Giữ khoảng cách hơn một sải tay, không lại gần cửa xe ô tô hay xe máy. Đi về phía đông người: vào trong cổng trường, tới chốt bảo vệ, chỗ các phụ huynh khác đang đứng, cửa hàng có người bán.
3. Kể ngay. Kể với thầy cô, bác bảo vệ: người đó trông thế nào, nói gì, đi xe gì, đi về hướng nào. Về nhà kể với bố mẹ. Không có gì là "chuyện nhỏ quá không đáng kể".

Nếu bị nắm tay kéo đi: hét thật to, không chỉ kêu "cứu", mà nói rõ "Cứu với, cháu không quen người này!". Người xung quanh nghe "cứu" có thể tưởng trẻ đang dỗi bố mẹ; nghe "không quen" thì họ hiểu ngay. Giằng ra, ngồi thụp xuống, bám vào cột, vào cổng. Thoát ra được thì chạy về chỗ đông người và báo người lớn. Người lớn sẽ gọi 113.

Bố mẹ chuẩn bị gì

Danh sách người được đón

Nhiều trường tiểu học có sổ hoặc thẻ đón học sinh, ghi rõ những người được đón từng em. Bố mẹ đăng ký đủ, cập nhật khi đổi người đón, và báo cô chủ nhiệm khi có thay đổi đột xuất trong ngày. Quy định cụ thể tuỳ từng trường, phụ huynh hỏi nhà trường để biết chi tiết.

Mật khẩu gia đình

Cả nhà chọn một từ bí mật, chỉ những người trong nhà biết: một con vật, một món ăn, tên một nơi cả nhà từng đi. Nếu một ngày bố mẹ thật sự phải nhờ người khác đón, người đó sẽ được dặn từ này. Ai đến đón mà không nói được mật khẩu thì con không đi.

Chọn từ không đoán được từ bên ngoài: không phải tên con mèo mà cả xóm đều biết, không phải tên trường. Không đăng lên mạng, không viết lên cặp. Dùng một lần rồi thì đổi từ mới.

Thuộc số điện thoại

Học sinh lớp 4 trở lên nên thuộc lòng ít nhất một số điện thoại của bố hoặc mẹ, không chỉ lưu trong máy. Điện thoại có thể hết pin, bị rơi, hoặc mình không mang theo. Kèm theo là các số khẩn cấp: 113 công an, 114 cứu nạn, 115 cấp cứu, 111 Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em.

Một điểm chờ an toàn

Thống nhất nếu đến giờ mà chưa ai đến đón thì con quay vào trong cổng, chờ ở phòng bảo vệ hoặc báo cô giáo, không tự đi bộ về hay đi nhờ xe ai.

Những tình huống ngoài cổng trường

• Đi bộ về một mình: đi đường quen, đường đông, không đi tắt qua ngõ vắng, bãi đất trống. Đi cùng một nhóm bạn càng tốt.
• Có xe đi chậm theo mình: đổi hướng, đi ngược chiều xe, vào cửa hàng có người, kể với người lớn.
• Có người nhắn tin hẹn đón qua mạng, tự giới thiệu là người quen của bố mẹ: không trả lời, đưa tin nhắn cho bố mẹ xem.
• Thật sự bị lạc hay cần giúp: tìm một người đang làm việc như nhân viên cửa hàng, bảo vệ, công an; hoặc một người mẹ đang dắt con nhỏ.

Thử làm: tập ứng xử cùng bố mẹ trong mười phút

Tập thì lúc gặp thật mới bật ra được câu trả lời. Làm vào buổi tối, giọng nhẹ nhàng, không doạ dẫm.

1. Cả nhà chọn mật khẩu gia đình. Con nói thử lại một lần cho nhớ.
2. Bố hoặc mẹ đóng vai một người lạ, nói một câu trong bảng ở trên. Con trả lời và làm động tác: lùi xa, chỉ về phía "cổng trường" là cửa phòng.
3. Đổi câu: lần này "người lạ" nói đúng tên con, nói tên bố. Con hỏi mật khẩu.
4. Tập hét đúng câu "Cứu với, cháu không quen người này!" một lần, thật to.
5. Con thử đọc thuộc số điện thoại của bố mẹ, rồi kể tên bốn số khẩn cấp.
6. Kết thúc: hỏi con có tình huống nào con lo không, nghe con kể, không chê.

Lặp lại vài tháng một lần, nhất là đầu năm học hoặc khi đổi trường, đổi người đưa đón.

Câu hỏi thường gặp

Người lạ đến đón ở cổng trường thì học sinh phải làm gì?

Nói "cháu không đi", không lại gần xe của người đó, quay vào trong cổng trường và báo ngay cho thầy cô hoặc bảo vệ. Nhà trường sẽ gọi điện cho bố mẹ để xác nhận. Người đón thật sẽ sẵn lòng chờ.

Mật khẩu gia đình là gì?

Là một từ bí mật chỉ cả nhà biết, dùng khi bố mẹ phải nhờ người khác đón con. Người được nhờ sẽ được dặn từ này; ai không nói được mật khẩu thì con không đi theo. Mật khẩu nên khó đoán và đổi sau mỗi lần dùng.

Người quen đến đón mà bố mẹ không dặn trước thì có đi không?

Không nên đi. Quy tắc là chỉ đi với người bố mẹ đã dặn trước. Con quay vào trường, nhờ cô giáo gọi cho bố mẹ để hỏi. Nếu đúng là bố mẹ nhờ, chỉ mất vài phút chờ.

Số điện thoại Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em là gì?

Là 111, gọi miễn phí, hoạt động cả ngày lẫn đêm. Trẻ em, bố mẹ hay bất kỳ ai cũng có thể gọi để báo khi trẻ gặp nguy hiểm hoặc cần được tư vấn, hỗ trợ.

Bị kéo đi thì nên hét gì?

Hét thật to một câu rõ nghĩa như "Cứu với, cháu không quen người này!" để người xung quanh hiểu ngay đây không phải trẻ đang giận dỗi bố mẹ. Giằng ra, bám vào cột hay cổng, rồi chạy về chỗ đông người và báo người lớn.